اثر شخصیت پویا و رفتارهای والدینی مرتبط با شغل بر مشکلات تصمیم‌گیری شغلی

مقدمه: شرایط غیرقابل‌پیش‌بینی و متلاطم بازار کار و افزایش نرخ بیکاری، دانشجویان را تحت‌فشار زیادی از نظر تصمیم‌گیری شغلی قرار داده است. بهترین عامل برای مقابله با این مشکلات، تکیه بر منابع شخصی است؛ بنابراین، هدف این پژوهش بررسی تاثیر شخصیت فعال و رفتارهای مرتبط با شغل والدین بر مشکلات تصمیم‌گیری شغلی با نقش‌های میانجی خودکارآمدی تصمیم‌گیری شغلی و انطباق‌پذیری شغلی بود. شناخت جامع این عوامل، زمینه را برای طراحی و توسعۀ راهکارهای موثر به‌منظور تسهیل فرآیند تصمیم‌گیری شغلی دانشجویان فراهم می‌سازد. چنین راهکارهایی نه‌تنها انتخاب‌های آگاهانه‌تر را ممکن می‌کنند، بلکه با ارائۀ ابزارها و بینش لازم، بستری برای دستیابی به موفقیت‌های حرفه‌ای با اعتمادبه‌نفس بالاتر ایجاد می‌نمایند.روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد کمّی و بر اساس طرح توصیفی-همبستگی انجام شد. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان مقاطع مختلف دانشگاه یزد در سال تحصیلی 1402–1403 بودند که از میان آن‌ها، تعداد 360 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. در نهایت، تعداد 310 پرسشنامه تکمیل شده جمع‌آوری گردید. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ای استاندارد مبتنی بر مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت بود. جهت سنجش روایی، از روایی محتوا و روایی واگرا استفاده شد و پایایی نیز با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی مورد بررسی قرار گرفت که همگی در حد مطلوب تایید شدند. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی و با استفاده از نرم‌افزارهای spss و amos انجام پذیرفت.یافته‌ها: نتایج نشان داد که خودکارآمدی تصمیم‌گیری شغلی و انطباق‌پذیری شغلی به‌طور معناداری، مشکلات تصمیم‌گیری شغلی را پیش‌بینی می‌کنند. براساس نتایج پژوهش هیچ ارتباطی بین رفتارهای مرتبط با شغل والدین و شخصیت فعال با مشکلات تصمیم‌گیری شغلی و رفتارهای مرتبط با شغل والدین با انطباق‌پذیری شغلی پیدا نشد. علاوه براین، نتایج نشان داد که بین شخصیت فعال با انطباق‌پذیری شغلی؛ شخصیت فعال و رفتارهای مرتبط با شغل والدین با خودکارآمدی تصمیم‌گیری شغلی همبستگی معناداری وجود دارد.نتیجه‌گیری/ دستاوردها: این مطالعه نشان می‌دهد که شخصیت فعال و حمایت والدین دو عامل کلیدی در بهبود خودکارآمدی و تصمیم‌گیری شغلی دانشجویان هستند. افراد با شخصیت فعال، در مواجهه با چالش‌های شغلی مقاومت و سازگاری بیشتری نشان می‌دهند. از سوی دیگر، حمایت والدین بر سازگاری شغلی و انگیزه درونی افراد تاثیر مستقیم دارد و آن‌ها را برای تصمیم‌گیری‌های بهتر و پاسخگویی به چالش‌های شغلی آماده می‌کند. در نتیجه، تقویت این عوامل منجر به کاهش مشکلات در فرآیند انتخاب شغل می‌شود.

the effect of proactive personality and career-specific parenting behaviors on vocational decision-making difficulties

introduction: the unpredictable and turbulent nature of the labor market, along with increasing unemployment rates, has placed significant pressure on students regarding career decision-making. effectively navigating these challenges necessitates the use of personal resources. accordingly, this study aimed to examine the impact of proactive personality and parents’ career-related behaviors on career decision-making difficulties, with career decision self-efficacy and career adaptability acting as mediating variables. a comprehensive understanding of these factors provides a foundation for designing and implementing effective strategies to support students in their career decision-making processes. such strategies not only promote more informed choices but also, by equipping students with essential tools and insights, create a platform for achieving professional success with greater confidence.methodology: this study adopted a quantitative approach using a descriptive-correlational design. the statistical population included all students at various academic levels at yazd university during the 2022–2023 academic year. a convenience sampling method was employed, resulting in the selection of 360 participants, with 310 completed questionnaires ultimately collected. data were gathered using a standardized questionnaire based on a five-point likert scale. content validity and discriminant validity were assessed to ensure validity, while reliability was evaluated using cronbach’s alpha and composite reliability coefficients, all of which were confirmed at acceptable levels. data analysis was performed using descriptive and inferential statistics via the spss and amos software packages.findings: the results showed that career decision-making self-efficacy and career adaptability significantly predict career decision-making difficulties. based on the findings, no significant relationship was found between parents’ career-related behaviors and proactive personality with career decision-making difficulties, nor between parents’ career-related behaviors and career adaptability. furthermore, the results indicated a significant correlation between proactive personality and career adaptability, as well as between proactive personality and parents’ career-related behaviors with career decision-making self-efficacy.conclusion/ implications: this study demonstrates that proactive personality and parental support are pivotal factors in enhancing students’ career decision self-efficacy. individuals with a proactive personality display greater resilience and adaptability when confronting career-related challenges. parental support, in turn, directly influences career adaptability and intrinsic motivation, thereby enabling individuals to make more informed decisions and respond effectively to occupational challenges. consequently, strengthening these factors can help reduce difficulties encountered during the career selection process.