پیاده ‌روی اربعین به‌ مثابه یک رسانه برای جامعه تشیع

پیاده‌ روی اربعین به‌ ویژه شکل توسعه یافته آن در دهه گذشته از مناسک دینی غیرواجب شیعیان است که هر ساله در زمان و مکان مشخصی برگزار (تکرار) شده و از پشتوانه سنتی برخوردار است. با نظر به این‌که اربعین منسکی فرا جنسیتی، فرا سنی و فرا قالبی است می‌توان آن‌را از دیدگاه‌های مختلف از جمله دیدگاه رسانه‌ای مورد مطالعه قرار داد. هدف پژوهش حاضر مطالعه پیاده‌روی اربعین به‌عنوان یک رسانه است، که این هدف در دو مرحله دنبال شده است. در وهله اول برای دستیابی به کارکردهای رسانه‌ای پیاده‌روی اربعین از روش تحلیل مضمون استفاده شده و داده‌های حاصل از مصاحبه عمیق با اساتید و خبرگان حوزه علوم ارتباطات و رسانه و آیین و مناسک در سه مرحله توصیفی، تحلیلی و تفسیری به روش وُلکات کدگذاری شده است، یافته‌ها نشان می‌دهد پیاده‌روی اربعین دارای پنج کارکرد بسیج اجتماعی، سرگرمی، تداوم و استمرار، همبستگی و ارتباط و اطلاع‌‌رسانی است که از مجموع 42 کد تحلیلی و با مقایسه آن‌ها به‌دست آمده‌اند. سپس در مرحله دوم این یافته‌ها با نظریه کارکردهای رسانه‌ای از دیدگاه دنیس‌مک‌کوایل مقایسه و تطبیق داده شده‌اند. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که کارکردهای رسانه‌ای اربعین با نظریه کارکردهای رسانه‌ای مک‌کوایل مطابقت داشته و منسک پیاده‌روی اربعین را می‌توان به‌مثابه یک رسانه برای جامعه تشیع دانست.

the arbaeen pilgrimage as a medium for the shia community

the arbaeen pilgrimage, especially its developed form in the last decade, is a non-obligatory religious ritual of shiites, which is held (repeated) every year at a specific time and place and has a traditional support. considering that arbaeen is a trans-gender, trans-age and trans-format ritual, it can be studied from different perspectives, including the media perspective. the aim of the current research is to study the arbaeen pilgrimage as a medium, which has been pursued in two stages; in the first place, to achieve the media functions of the arbaeen pilgrimage, thematic analysis method was used, and the data obtained from in-depth interviews with professors and experts in the fields of communication and media sciences and rituals were coded in three stages, descriptive, analytical and interpretive, using the wolcott method. the findings show that the arbaeen pilgrimage has five functions of social mobilization, entertainment, continuity, solidarity, communication, and informing, which were obtained from a total of 42 analytical codes and by comparing them. then, in the second stage, these findings have been compared and adapted with the theory of media functions from dennis mcquail’s point of view. the result of the research shows that the media functions of arbaeen are in accordance with mcquail’s theory of media functions and arbaeen procession can be considered as a medium for the shia community.