تحلیل فضایی متغیرهای نهادی موثر بر نظام ملی نوآوری کشورهای حوزه منا در مقایسه با کشورهای اتحادیه اروپا

از آغاز شناسایی الگوی تولید دانش‌بنیان، سیاست‌گذاران توجه ویژه به اهمیت نوآوری داشته‌اند و معتقدند نوآوری، راه رسیدن به اهداف جامعه دانش‌بنیان است. ظرفیت اقتصاد برای خلق فناوری و نوآوری به وضعیت کلی اقتصاد و متغیرهای نهادی آن کشور بستگی دارد. در نتیجه، واردکردن نهادها به تحلیل‌های اقتصادی و شناخت نحوه اثرگذاری، تعامل و عوامل موثر بر کیفیت آن‌ها، بسیار مهم است. به‌طورکلی روابط بین نهادها، جریان دانش از ایده تا تولید یک کالا یا خدمت را تسهیل می‌کنند و باعث به وجود آمدن نوآوری در بخش‌های مختلف اقتصادی می‌شود. به همین منظور در این پژوهش سعی خواهد شد تاثیر مهم‌ترین متغیرها و پیش‌نیازهای نهادی بر شاخص نظام ملی نوآوری در کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه منتخب با استفاده از مدل پنل فضایی(sar,sdm) بررسی شود. اهداف اصلی این پژوهش کمک به شناخت موقعیت نظام ملی نوآوری کشورهای درحال‌توسعه در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته است. متغیر وابسته این مقاله شاخص نوآوری جهانی و متغیر توضیحی نهادی این پژوهش شاخص حکمرانی، شاخص حقوق مالکیت فکری، شاخص فضای کسب‌وکار، شاخص رقابت‌پذیری جهانی و متغیر غیر نهادی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی است. نتایج این پژوهش نشان داد در مدل وقفه فضایی، ضریب عامل وقفه فضایی شاخص نوآوری جهانی برای هرگروه کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه مثبت و معنی‌دار است که حاکی از وجود همبستگی مثبت فضایی بین شاخص نوآوری در هر دو گروه کشورهای oecd و کشورهای منتخب حوزه منا است. بنابراین افزایش فعالیت‌های نوآورانه یک کشور بر فعالیت‌های نوآورانه کشورهای مجاور آن در هر دو گروه کشورهای مورد مطالعه، تاثیر مثبت دارد. به‌عبارت‌دیگر اثرات سرریز فضایی به‌صورت دوطرفه وجود دارد.

analyzing the virtual space of institutional nationalities on the innovation system of mena compared to the european union

the capacity of the economy to create technology and innovation depends on the general state of the economy and the institutional variables of that country. as a result, it is very important to include institutions in economic analysis and to know how they influence, interact, and influence factors on their quality. in general, the relations between institutions facilitate the flow of knowledge from the idea to the production of a product or service and cause innovation in different economic sectors. for this purpose, this research will try to investigate the effect of the most important variables and institutional prerequisites on the index of the national innovation system in selected developed and developing countries using the spatial panel model (sar, sdm). the main goals of this research are to help understand the position of the national innovation system of developing countries compared to developed countries. the dependent variable of this article is the global innovation index and the institutional explanatory variable of this research is the governance index, the intellectual property rights index, the business environment index, the global competitiveness index and the non-institutional variable of foreign direct investment. the results of this research showed that in the spatial gap model, the coefficient of the spatial gap factor of the global innovation index is positive and significant for each group of developed and developing countries, which indicates the existence of a positive spatial correlation between the innovation index in both groups of oecd countries and selected mena countries. therefore, increasing the innovative activities of a country has a positive effect on the innovative activities of its neighboring countries in both groups of countries under study. in other words, there are two-way spatial spillover effects.