اثر ساختار مالیات بر مخارج مصرفی در اقتصاد ایران

در اقتصاد ایران مالیات مهمترین و بالاترین منبع در آمدی دولت از منابع عمومی در بودجه عمومی است، بطوریکه نزدیک به دو سوم درآمد عمومی دولت از بودجه عمومی را مالیاتها شکل می‌دهند. ساختار مالیاتها از پنج قسم مالیات تشکیل می‌شود که در قالب مالیات مستقیم و مالیات غیر مستقیم جمع می‌شوند و در قوانین بودجه سالیانه مقدار آن پیش بینی و مصوب می‌شود. در این مقاله بر اساس سری‌های زمانی در 50 سال گذشته از 1399 -1350 اثر هریک از انواع مالیات بر مخارج مصرفی با استفاده از مدل پویا خود رگرسیون توزیعی با وقفه‌های گسترده در ایران بررسی شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در کوتاهمدت هر واحد تغییر در مالیات بر مصرف کالا و خدمات و واردات با تاثیر آنی منفی 1/38و منفی 2/9واحد مخارج مصرفی را کاهش می دهد . همچنین در کوتاه مدت هر واحد مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی بیش از 7- واحد کاهش مخارج مصرفی را خواهد داشت علاوه بر این مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و واردات در بلند مدت اثر منفی نسبتا بالایی بر مصرف دارند. اما مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و مالیات بر ثروت در هر دو دوره زمانی اثر مثبت بر مصرف دارند. ضمن اینکه تولید ناخالص داخلی و تشکیل سرمایه ثابت ناخالص نیز در کوتاه مدت و بلند مدت اثر مثبت بر مصرف و مخارج مصرفی دارند باضافه مصرف از وقفه اول خود تاثیر مثبت دارد، اما در وقفه‌های دوم و سوم تاثیر منفی دارد. علاوه بر این الگوی ecm یا ضریب تصحیح خطا نشان می دهد. اگر در هر دوره رفتن به سوی تعادل از خطای 100 دنبال شود، خطای عدم تعادل در دوره بعد به 26/- تعدیل شده و بصورت زیگزاکی با تصحیح خطا به سمت مقدار تعادلی خود میل می کند.

the effect of tax structure on consumption expenditure in iran’s economy

abstract:in iran’s economy, taxes are the most important and highest source of government income from public sources in the public budget, so that about two-thirds of the government’s general income from the public budget are taxes. the structure of taxes consists of five types of taxes, which are collected in the form of direct taxes and indirect taxes, and its amount is predicted and approved in the annual budget laws. in this article, based on the time series in the last 50 years from 1971-2020, the effect of each type of tax on consumption expenditure has been investigated using the dynamic model auto-regressive distributed lag (ardl) in iran. the results of the research indicate that in the short term, each unit change in the tax on consumption of goods and services and imports reduces the consumption expenditure by -1.38 and -2.9 units with an immediate negative effect. also, in the short term, each unit of personal income tax will reduce consumption expenses by more than -7 units. however, income tax of legal persons and wealth tax have a positive effect on consumption in both time periods. in addition, gross domestic product and gross fixed capital formation also have a positive effect on consumption and consumer spending in the short and long term,and consumption has a positive effect from the first lag, but it has a negative effect in the second and third lag. in addition, it shows the ecm pattern or error correction coefficient. if in each period moving towards balance is followed by the error of 100, the imbalance error is adjusted to -/26 in the next period and tends to its equilibrium value in a spiral manner by correcting the error.