اثر مالیات بر فروش کالا و خدمات بر تورم دراقتصاد ایران

مالیات بر فروش کالا و خدمات دلیل مصرفی بودن پایه مالیاتی، هزینه‌های پایین شناسایی، سهل‌الوصول بودن، عدم ایجاد ناکارایی در بخش تولید و عدم فشار بر این بخش، مورد توجه بسیاری از کشورها قرار گرفته است. با این وجود منافع، چالش اصلی دریافت مالیات بر فروش کالا وخدمات افزوده، آثار تورم احتمالی اجرای این نوع مالیات‌ها است. از این رو، در این پژوهش سعی شده‌است که تاثیر مالیات بر فروش کالا و خدمات بر تورم مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد. برای این منظور از داده‌های سال‌های 1400- 1357 و با بهره‌گیری از الگوی اقتصادسنجی خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی (ardl) استفاده شده است. بر اساس نتایج به‌دست آمده، مالیات با یک وقفه منجر به افزایش تورم شده و میزان اثرگذاری آن حدود 0.05درصد بوده است. در واقع وضع مالیات بر فروش کالا و خدمات از طریق فشار هزینه عمل کرده و موجب افزایش سطح قیمت‌ها شده است اما میزان اثرگذاری آن بر افزایش تورم، نسبت به سایر متغیرهای مورد بررسی اندک بوده است. طبق نتایج به‌دست آمده، بیش‌ترین اثر ضد تورم مربوط به متغیر تولید و بعد از آن نرخ بهره گزارش شد و نقدینگی بیشترین تاثیر بر افزایش تورم را نشان داده است. علاوه بر این، متغیرهای نرخ ارز و تحریم‌های اقتصادی نیز منجر به افزایش تورم در طی دوره مورد بررسی گردیده است. کالا و خدمات از طریق فشار هزینه عمل کرده و موجب افزایش سطح قیمت‌ها شده است اما میزان اثرگذاری آن بر افزایش تورم، نسبت به سایر متغیرهای مورد بررسی اندک بوده است. طبق نتایج به‌دست آمده، بیش‌ترین اثر ضد تورم مربوط به متغیر تولید و بعد از آن نرخ بهره گزارش شد و نقدینگی بیشترین تاثیر بر افزایش تورم را نشان داده است. علاوه بر این، متغیرهای نرخ ارز و تحریم‌های اقتصادی نیز منجر به افزایش تورم در طی دوره مورد بررسی انجامیده است.

the effects of goods and services tax on inflation iniranian economy

goods and services tax has attracted the attention of many countries due to the consumption of the tax base, low identification costs, easy access, no inefficiency in the production sector and no pressure on this sector. despite the benefits, the main challenge of receiving taxes on the sale of goods and services is the effects of possible inflation of the implementation of these types of taxes. therefore, in this research, it has been tried to investigate and study the effect of tax on the sale of goods and services on inflation. for this purpose, were used the data of the years 1978-2020 the ardl and ecm methods. based on the obtained results, the tax with a break led to an increase in inflation and its effect was about 0.05%. in fact, the imposition of goods and services tax has acted through cost pressure and has caused an increase in the price level. however, its effect on the increase in inflation has been small compared to other investigated variables. according to the obtained results, the most anti-inflationary effect was related to the production variable, followed by the interest rate. and liquidity has shown the greatest impact on inflation. in addition, exchange rate variables and economic sanctions have also led to an increase in inflation during the investigated period.