وضعیت استراتژیک ایران در آغاز قرن پانزدهم و بازتاب آن در سند الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت

هر کشوری برای حفظ بقای خود و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان نیازمند داشتن یک استراتژی مدون مبتنی بر واقعیات است. تحقق‌پذیری هر سند سیاستی متضمن فهم محیط استراتژیک تدوین سند است. به گونه‌ای که با فهم محیط استراتژیک سند موقعیت اقدام راهبردی به‌عنوان عرصۀ اجرای سند بایستی متناسب با شرایط مورد امعان نظر قرار گیرد. این مقاله با نظرداشت اهمیت تطابق گزاره‏های ژئوپلیتیکی سند الگو با محیط استراتژیک آن با روشی توصیفی تحلیلی و بهره‏گیری از منابع کتابخانه‏ای و میدانی درپی بررسی میزان تطابق گزاره‏های ژئوپلیتیکی سند الگو با واقعیت‏های استراتژیک کشور در اوایل سدۀ پانزدهم شمسی است. در گام نخست وضعیت ژئوپلیتیکی کشور ایران در چهارچوب مهم‏ترین عوامل داخلی و خارجی در قالب چهار دسته نقاط قوت و ضعف و فرصت‏ها و تهدیدات شامل ده گزارۀ ژئوپلیتیکی احصا شده است. پس از اولویت‏بندی وضعیت ژئوپلیتیکی ایران به‌وسیلۀ فرایند برنامه‏ریزی استراتژیک در روش swot با توجه به امتیاز کسب‌شدۀ استراتژی تدافعی برای ایران تعیین شد. از این ‏رو جهت تدوین اقدامات راهبردی در وضعیت تدافعی سعی شده است با درنظرداشت پرهیز از تهدیدات و رفع ضعف‏های موجود کشور راهکارهای متناسب اولویت‌بندی شوند. در گام بعدی تحقیق، مهم‏ترین گزاره‏های ژئوپلیتیکی سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت احصا و با راهبردهای برگرفته از موقعیت ژئوپلیتیکی اقدام راهبردی به صورت تطبیقی مقایسه شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد میزان انطباق اقدامات اساسی بلندمدت برای دستیابی به اهداف مندرج در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با راهبردهای‌های ارائه‌شده سه مورد انطباق زیاد، سه مورد انطباق متوسط، یک مورد انطباق کم و سه مورد عدم انطباق است.

iran's strategic situation at the beginning of the 15th century and its reflection in the documents of the islamic-iranian model of progress

the feasibility of any policy document includes understanding the strategic environment of the document development. in such a way that by understanding the strategic environment of the document, the strategic action position as the field of document implementation should be considered in accordance with the prevailing conditions. (vision document) is a document that expresses the idea of creating, values or a future state of a specific organisation, product or service better than today. in the field of statecraft, vision documents have played and continue to play an irreplaceable role as the basis for the implementation of policies and strategies. these documents act as a link between the ideology of governance and space, as a vital facilitator of the dynamics of the mechanism of policy and space, creating a visible and perceptible space. vision documents, with a future-oriented view, organise future developments to best meet the current needs of societies and play an effective role in strengthening their central idea. for a developing country, the vision document is not used as a political statement, but as a tool for development planning. given the importance of matching the geopolitical propositions of the model document with its strategic environment, this article uses a descriptive and analytical method and utilises library and field resources to examine the extent to which the geopolitical propositions of the model document matched the strategic realities of the country in the early fifteenth century.