مولفه‌های جغرافیایی موثر بر ارجحیت کارکرد رهبری مقتدر در ساخت حکومت مدرن در ایران در عصر پهلوی اول

حکومت‎های مدرن برخلاف حکومت‎های سنتی ابزار انحصاری اِعمال خشونت و ایجاد کنش جمعی هماهنگ را از طریق سیستم بوروکراسی و تدوین قوانین در دست دارند. از منظر تاریخی در ایران عملکرد رهبری سیاسی مقتدر از عوامل مهم ساخت حکومت مدرن در دوره پهلوی اول بوده است. در باب علل شکل گیری رهبری مقتدر و نظامی‎در عصر پهلوی اول دیدگاه‎های متعددی مطرح شده است. برخی زمینه‎های آن را به رفتارهای فردی پهلوی اول مرتبط دانسته و برخی دیگر به ساختارهای اقتصادی- اجتماعی دوران پیش از آن اشاره می‎نمایند. لیکن ویژگی‎های حکمرانی از منظر جغرافیای سیاسی در بستر زمانی- مکانی خاصی شکل می‎گیرد که در مطالعات چگونگی ساخت حکومت مدرن در ایران کمتر به آن پرداخته شده است. در این مقاله کوشش گردیده با اتکا به روش توصیفی- تحلیلی، چگونگی احراز ارجحیت جایگاه رهبری مقتدر در عصر پهلوی اول (1304- 1320) در ساخت حکومت مدرن در ایران در نتیجه کارکرد مولفه‎های طبیعی و انسانی مورد بررسی قرار گیرد. یافته‎های تحقیق نمایان گر آن است که نامساعد بودن شرایط طبیعی و اقلیمی‎به گونه‌ای عمل نمود که در زمان ظهور پهلوی اول امکان شکل گیری طبقات اجتماعی مستقل وجود نداشته و در زمانه تشکیل حکومت مدرن نیروهای تولید همگی در مالکیت قدرت سیاسی متمرکز قرار گرفتند. همچنین تنوع قومی‎و زبانی نیز سبب می‌گردید رهبران سیاسی- نظامی‎مقتدر توانایی ایجاد هویت مشترک بین اقوام مختلف را داشته باشند.

geographical components affecting on preference of powerful leadership function in building modern government in iran during first pahlavi era

modern governments, unlike traditional governments, have the exclusive instrument of violence through the bureaucracy and the rule of law. from a historical point of view, powerful political leadership performance in iran has been one of the important factors in building modern government during first pahlavi period. numerous views have been put forward about the reasons for powerful and military leadership formation in the first pahlavi era. some of its contexts are related to the first pahlavi individual behaviors and others refer to the socio-economic structures of the previous period. however, from political geography perspective; governance characteristics and modern state formation has emerged in a specific time-space context that has been less studied in iran. in this article, relying on descriptive-analytical method has been attempted to study how to promote the powerful leadership position in the first pahlavi era (1921 - 1940) in building a modern government in iran as a result of natural and human components function. findings show that natural and climatic conditions acted in such a way that it was not possible to form independent social classes at the time of first pahlavi emergence and production forces; they were concentrated in the ownership of political power. ethnic and linguistic diversity also enabled powerful political-military leaders to create a common identity between different ethnic groups.