ارزیابی روند تصویب لایحه اصلاح جدول حوزه‌های انتخابیه مجلس شورای اسلامی و تعداد نمایندگان آنها در سال 1378

تقسیم پهنه سرزمینی و جمعیتی کشور به حوزه های انتخاباتی، نخستین گام به منظور تسهیل برگزاری انتخابات و فراهم آوردن زمینه و بستر تناسب عادلانه بین تعداد نمایندگان و جمعیت کشور است. ترسیم حوزه های انتخابیه، بایستی به گونه ای باشد که ضامن تحقق عدالت و برابری شهروندان بوده و باعث شکل گیری مجلسی دموکراتیک و مردم سالار شود که نماینده اقشار مختلف مردم باشد. پژوهش حاضر به ارزیابی روند تصویب لایحه اصلاح جدول حوزه‌های انتخابیه مجلس شورای اسلامی و تعداد نمایندگان آنها در سال 1378 پرداخته است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش کلی، از نوع تحقیقات توصیفی- تحلیلی است. یافته‌های تحقیق گویای آن است که شاخص های جمعیت، انطباق با تقسیمات کشوری وسعت، رقابت مکانی، محرومیت، مرزی بودن و موقعیت اقتصادی و صنعتی مهم ترین شاخص های موثر در افزایش20 کرسی نمایندگی و اصلاح جدول حوزه های انتخابیه بود. عدم تعریف شاخص برای معیارهای حوزه بندی بر مبنای اصل 64 قانون اساسی (انسانی، سیاسی، جغرافیایی و نظایر آنها) و محاسبه نکردن وزن و سهم آنها در حوزه بندی که برخاسته از نبود دایره حوزه بندی در وزارت کشور است، باعث انحراف از عدالت فضایی در افزایش کرسی نمایندگی و تفکیک و الحاق برخی حوزه ها در لایحه دولت شد.

assessment of process of the approval of the bill to reform the table of electoral districts of the islamic consultative assembly and the number of lawmakers in 2000

division of territorial and demographic area of country into electoral districts is the first step to facilitate elections and provide a suitable background for a fair proportion between the number of lawmakers and the population of the country. drawing electoral districts must be in such a way that guarantees the justice and equality among citizens and leads to the formation of democratic parliament that represents different groups of the people. the present study has assessed trend of approval of the bill to reform the table of electoral districts of the islamic consultative assembly and the number of lawmakers in 2000. this research is applied in terms of purpose and is descriptive in terms of nature and general method. the findings show that demographic indicators, adaption to administrative divisions, extent, place competition, deprivation, locating in border areas, and finally economical and industrial situation were the most important effective indicators in increasing lawmakers and reforming electoral districts in 20 cases. lack of definition of indicators for criteria of article 64 of the constitution (human, political, geographical and alike) and failure to calculate their weight and share in redistricting due to the lack of a redistricting part in ministry of interior have led to spatial injustice in increasing the number of lawmakers, separating and annexation some electoral districts in government bill.