رویکرد تفسیری دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه «برخی اموال ایران» (جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات متحده آمریکا)

دیوان بین‌المللی دادگستری در رای صلاحیتی خود در قضیه برخی اموال ایران (ایران علیه آمریکا) که در 24 بهمن 1397 (13 فوریه 2019) صادر نمود، به ایرادهای مقدماتی آمریکا دربارۀ صلاحیت و عدم قابلیت استماع دعوا پرداخت. ایراد مبتنی بر استثناهای عدم اعمال عهدنامۀ مودت (ماده 20 (1) عهدنامه)، ایراد عدم حمایت عهدنامۀ مودت از مصونیت دولت و ایراد عدم شمول حمایت‌های مقرر در عهدنامه نسبت به بانک مرکزی (به‌واسطۀ عدم تلقی آن به‌عنوان «شرکت») به‌عنوان ایرادهای صلاحیتی دیوان و ایراد سوءاستفاده از روند دادرسی (abuse of process) و ایراد عدم پاکدستی خواهان (ایران) به‌عنوان ایرادهای مرتبط با عدم قابلیت استماع دعوا مطرح گردید. دیوان به‌دقت استدلال‌های هریک از طرف‌های اختلاف را رسیدگی نمود. دیوان ایراد عدم شمول عهدنامۀ مودت به مصونیت دولت را پذیرفت اما ایراد مربوط به «منافع ملی و اساسی» و ایرادهای مربوط به عدم قابلیت استماع دعوا را رد کرد و درنتیجه صلاحیت خود برای رسیدگی به دادخواست خواهان را احراز نمود. ضمناً، ایراد عدم شمول مفاد عهدنامه نسبت به بانک مرکزی، ملحق به ماهیت شد؛ زیرا به‌نظر دیوان این ایراد ویژگی منحصراً مقدماتی ندارد. در این مقاله تلاش می‌کنیم تا با ذکر ادعاها و استدلال‌های هریک از طرف‌های اختلاف و نتیجه‌گیری دیوان درخصوص ایرادهای مزبور، آنها را مورد مداقه و بررسی قرار داده و یافته‌های دیوان را تحلیل کنیم.

the interpretative approach of the international court of justice in certain iranian assets

the international court of justice in its jurisdictional judgment in &certain iranian assets& (iran v. usa), which was issued on february 13, 2019, is considered usa’s preliminary objections to the jurisdiction and the admissibility of claim. objection on exceptions to the non enforcement of the amity treaty (article 20 (1)), objection on non-protection of the amity treaty to the immunity of the state, and the objection to non-inclusion of the treaty-based protection of the central bank (because of its failure to be regarded as a &company&) as objections to jurisdiction of the court and the abuse of process, and the unclean hands of applicant (iran) as the inadmissibility of claim were raised. the court carefully considered the arguments of the parties to the dispute. the court upheld the objection on non-protection of the amity treaty to the immunity of the state, but dismissed the objection to &national and essential interests& and the objection to the inadmissibility of the claim and thereby confirmed its jurisdiction to hear the application. the objection to non-inclusion of the treaty-based protection of the central bank joined to the merit. because, in the court’s view, this objection is not exclusively preliminary. in this article, we attempt to examine and analyze the arguments of the parties to the dispute and the court’s conclusions about them and analyze the court’s findings.