اصول راهبردی طراحی قرارگاه‌های رفتاری در مراکز آموزشی - درمانی؛ در راستای مدیریت بر رفتار کودکان 7-4 سال اوتیسم

کودکان اوتیسم در مراکز آموزشی، با گذر از مدارهای رفتاری تحت تاثیرات عینی و ذهنی نظام مکان -رفتار قرار می‌گیرند که الگوهای رفتاری آنها را تحت شعاع قرار ‌می‌دهد. توجّه به‌ اصل هم‌ساختی و تناسب ساختارهای کالبدی با الگوهای رفتاری این کودکان بر کارکرد درست قرارگاه‌های رفتاری، موضوع مهّمی در کیفیّت‌بخشی به مراکز آموزشی بر پایۀ یکپارچگی حسی، و دستیابی به «وحدت حسی محیط» از طریق طراحی محیطی درمانی بوده که در این پژوهش ملاک ارزیابی قرار گرفته است. هدف از پژوهش، ارائۀ اصولی راهبردی طراحی در تغییر ساختار کالبدی مراکز آموزشی -درمانی متناسب با حساسیّت‌های حسی کودکان اوتیسم بوده، تا با ‌متمرکزسازی بهتر کودکان از طریق استانداردسازی محیط، شرایط برای آموزش، درمان و مدیریت بر رفتارشان تسهیل گردد. این پژوهش از نوع کاربردی و روش تحقیق آن توصیفی -تحلیلی و پیمایشی‌ست. در این پژوهش جامعۀ هدف کودکان 7-4سال اوتیسم و جامعۀ آماری و حجم نمونه از میان متخصّصان استان بوشهر تعیین؛ و نظرسنجی میان 92 نفر از ایشان از طریق پرسش‌نامه‌ای با 60 گویه انجام گردید. گردآوری اطّلاعات در دو بخش نظری و میدانی؛ و برای تحلیل داده‌ها از تحلیل‌ عاملی تاییدی و مدل‌سازی ‌حداقل ‌مرابّعات جزئی (pls) با نرم‌افزار spss26 و pls3 استفاده شد. بر اساس یافته‌ها، وجود ارتباط (تاثیر) معنادار میان «کیفیّت طراحی قرارگاه‌های رفتاری در مراکز آموزشی -درمانی» و «نحوۀ مدیریت بر رفتار کودکان 7-4سال اوتیسم» نشان داد: الگوهای معمارانۀ «محیط ‌چند حسی»، «الگوسازی محیط» و «توالی فضایی» از طریق کنترل محرّک‌ها، بر ارتقای سطح کیفیّت طراحی محیط تاثیرگذار؛ و به‌عنوان اصولی راهبردی در طراحی قابل طرح‌ریزی‌ست. همچنین نتایج مشخص کرد درنظرگرفتن طراحی قرارگاه‌های رفتاری در مراکز آموزشی -درمانی به‌صورت ساختاری بر مبنای «وحدت حسی‌ محیط» و با تاکید بر بهره‌گیری از قابلیّت‌های محیطی موثر و متناسب با حساسیّت‌های حسی کودکان اوتیسم، می‌تواند بر احساس محیط و فرایند بهتر ادراک بر سیستم پردازش مرکزی کودکان تاثیر، و نتایج رضایت‌بخشی را در زمینۀ پیشرفتشان فراهم آورد.

strategic principles of designing behavioral settings in educational-therapeutic centers; in order to management of the behavior of children aged 4-7 with autism

introduction: autistic children in educational centers, by passing through the behavioral circuits, are subjected to the objective and mental effects of this place-behavior system, which puts their behavioral patterns under the radius. therefore, paying attention to the principle of co-construction and the fit of the physical structures with the behavioral patterns of these children on the correct functioning of the behavioral settings is an important issue in the quality of educational centers based on sensory integration, and achieving sensory unity of the environment through the design of a therapeutic environment, which in this research the evaluation criterion is placed. the aim of the research is to present the strategic principles of design in changing the physical structure of educational-therapeutic centers in accordance with the behavioral problems and sensory sensitivities of autistic children, in order to facilitate the conditions for education, treatment and management of their behavior by better focusing children through standardization of the environment. this research aims to answer: 1) how is the relationship (effect) between the quality of the design of behavioral setting in educational-therapeutic centers and how to manage the behavior of 4-7 year old children with autism, and 2) achieving an explanation of strategic principles in design.methodology: this research is of applied type and its research method is descriptive-analytical and survey. in this research, the target population of 4-7 year old children with autism and the statistical population and the sample size were determined from among the specialists of bushehr province; and a survey was conducted among 92 of them through a questionnaire with 60 items. gathering information in two parts, theoretical (from document sources for developing the model) and field (for validating the model, by surveying experts); and for data analysis, confirmatory factor analysis and partial least squares modeling were used with spss 26 and pls 3 software.results: based on research findings, the path coefficients of the parameters of the conceptual model of the research are at the 99 % confidence level of the report (t >1.96); and the influence of the model on the research process was confirmed. the existence of a significant relationship (effect) between the quality of the design of behavioral settings in educational-therapeutic centers and how to manage the behavior of 4-7 year old children with autism showed: the architectural patterns of multisensory environment, environmental modeling and spatial sequence through the control of the drivers, it has influenced the improvement of the quality level of the environment design; and as a strategic principle in design, it can be planned.conclusion: the results indicated that considering the design of behavioral setting in educational-therapeutic centers in a structural way based on sensory unity of the environment and emphasizing on the use of effective environmental capabilities and appropriate to the problems and sensory sensitivities of autistic children, can improve the feeling of the environment and the process. perception affects the central processing system of children, and while responding to the special needs of children, it provides satisfactory results in terms of their progress.