بررسی کیفی منابع آب‌ های سطحی در جهت دستیابی به کشاورزی و منابع طبیعی پایدار(مطالعه موردی: رودخانه مرزی ارس)

از آنجا یی که بخش کشاورزی مصرف کننده اصلی آب در کشور است، دستیابی به کشاورزی پایدار بدون در نظر گرفتن مسایل زیست محیطی ممکن است در درازمدت مخاطراتی را به دنبال داشته باشد، لذا کمّیت و کیفیت آب های سطحی در کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش با هدف پایش کیفی منابع آب های سطحی برای دستیابی به کشاورزی و منابع طبیعی پایدار، به بررسی محدوده مطالعاتی حوضه آبریز رودخانه ارس پرداخته است. بالغ بر 100 نمونه برداشت شده از 9 ایستگاه رودخانه ارس، حدفاصل روستای یایچی کشور آذربایجان تا نزدیک دریاچه سد ارس، از مهر ماه 1397 تا مرداد ماه 1398 با استفاده از شاخص کیفیت آب کشاورزی ویلکوکس و نرم افزار grapher مورد بررسی، طبقه بندی و ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد نمونه ها در دیاگرام شولر در محدوده قابل قبول بوده، اما می بایست برای شرب، سایر عناصر موثر نیز مورد بررسی قرار گیرد. کم ترین میزان نسبت جذب سدیم در خرداد ماه (1/40میلی گرم بر لیتر) و بیشترین مقدار آن در آبان ماه (3/43 میلی گرم بر لیتر) می باشد. همچنین میزان هدایت الکتریکی آب در خرداد ماه (840 میکرو زیمنس بر سانتی متر) کم ترین و در مهر ماه (1375 میکرو زیمنس بر سانتی متر) بیشترین مقدار به ثبت رسیده است. بر اساس دیاگرام ویلکوکس، کلیه نمونه ها در محدوده کیفیc3s1بوده و جز آب های شور به شمار می روند. علی رغم بالا بودن سطح شوری در نمونه های این رودخانه، طی بازه زمانی مورد بررسی جهت کاربری کشاورزی تفاوت معنی داری در روند کیفی ایستگاه ها مشاهده نشد، لیکن باید تمهیدات لازم در استفاده از این آب ها به عمل آید.

qualitative study of surface water sources to achieve sustainable agriculture and natural resources (case study: aras border river)

since the agricultural sector is the main consumer of water in the country, achieving sustainable agriculture without considering environmental issues may lead to risks in the long term, therefore, the quantity and quality of surface water is so important in agriculture. this research has investigated the ares river catchment area with the aim of qualitative monitoring of surface water resources to achieve sustainable agriculture and natural resources. more than 100 collected samples from 9 stations of aras river between yaichi village in azerbaijan and near aras dam from october 2017 to august 2018 have been investigated, classified, and evaluated using the wilcox agricultural water quality index and grapher software. the results of this research showed that the samples in schuler's diagram were within the acceptable range but for drinking, other effective elements should also be investigated. the lowest amount of sodium absorption ratio was in june (1.40 mg/l) and the highest amount was in november (3.43 mg/l). also, the electrical conductivity of water was the lowest value in june (840 µs/cm) and the highest value in october (1375 µs/cm). according to the wilcox diagram, all the samples were in the qualitative range of c3s1 and they are considered saltwater. despite the high level of salinity in the samples of this river, there was no significant difference in the qualitative trends of the stations during the investigated period for agricultural use, but the necessary measures should be taken in using these waters.