استفاده از عوامل زیباشناسی در انتخاب درختان و درختچه‌های زینتی مناسب برای فضای سبز شهری با تاکید بر گونه‌های بومی (مطالعه موردی: شهرستان لنگرود)

در طراحی فضای سبز شهری، تکیه بر انتخاب گونه های بومی با توجه به سازگاری بیشتر آنها با شرایط اقلیمی منطقه، مراقبت راحت تر و ‌هزینه کمتر نگهداری، حایز اهمیت است. انتخاب اصولی گیاهان در فضای سبز شهری باید بر مبنای برخی عوامل از جمله زیباشناختی، زیست‌محیطی، خواهش های اکولوژیکی و طبیعی، ویژگی های عملکردی، مقاومت به آلاینده‌ها، تحمل آلودگی و سازگاری با شرایط آب و هوایی خاص باشد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی عوامل زیباشناسی در انتخاب درختان و درختچه‌های قابل کاشت با تاکید بر گونه های بومی زینتی در فضای سبز شهری شهرستان لنگرود در استان گیلان، ایران بود. مطالعه میدانی روی 12 گونه (سرو زربین، انجیلی، آزاد، شاه بلوط، سرو خمره ای یا نوش، شیشه‌شور، زبان گنجشک، توری، نارنج، توسکا، افرا شیردار و ژینگو) و ثبت ویژگی‌های زیباشناسی آنها به کمک مشاهده در طبیعت انجام گردید. با انتخاب و تعیین 9 شاخص زیباشناسی (ایجاد و تولید سایه، زیبایی تنه، زیبایی الگوی شاخه بندی، زیبایی برگ، زیبایی منظر، شکل و پوشش تاج درخت، مقیاس گیاهان، هرس پذیری و عادت به پاجوش دهی) و نظرخواهی از متخصصین امر در قالب پرسش‌نامه های طراحی‌شده بر اساس اطلاعات جمع آوری‌شده، ارزیابی درختان و درختچه‌ها به روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبیahp انجام شد و توسط نرم افزار choice expert آنالیز گردید. یافته های پژوهش حاضر نشان داد از بین گونه‌های مورد بررسی، آزاد (دارای بالاترین شاخص‌ها در همه صفات)، سرو زربین و توسکا از بالاترین مطلوبیت، و شیشه شور، توری و ژینگو از پایین‌ترین مطلوبیت برخوردار بودند. در رتبه بندی کلی درختان و درختچه‌ها، آزاد، سرو زربین و توسکا به ترتیب با کسب امتیاز 0.238، 0.197 و 156/0، رتبه‌های اول تا سوم را به خود اختصاص دادند. شناسایی درختان و درختچه‌های مناسب برای کاشت در هر منطقه می‌تواند به تصمیم‌گیرندگان و طراحان توسعه فضای سبز شهری کمک شایانی نماید.

the use of aesthetic factors in the selection of suitable ornamental trees and shrubs for urban green space with emphasis on native species (case study: langroud city)

in the design of urban green space, it is important to rely on the selection of native species, considering their greater compatibility with the climatic conditions of the region, easier care and lower maintenance costs. the basic selection of plants in the urban green space should be based on some factors such as aesthetics, environmental, ecological and natural requirements, functional characteristics, resistance to pollutants, tolerance to pollution and adaptation to special weather conditions. the aim of the present research was to investigate the aesthetic factors in the selection of trees and shrubs to be cultivated with an emphasis on native ornamental species in the urban green space of langroud city in gilan province, iran. a field study was conducted on 12 species (cupressus sempeivirens var. horizontalis, parrotia persica, zelkova carpinifolia, quercus castaneifolia, thuja, callistemon citrinus, fraxinus ornus, crepe myrtle, citrus aurantium, alnus glutinosa, acer cappadocicum and ginkyo biloba) and their aesthetic characteristics were recorded with the help of observation in nature. by selecting and determining 9 aesthetic indicators (creation and production of shade, beauty of the trunk, beauty of the branching pattern, beauty of the leaves, beauty of the landscape, shape and cover of the tree crown, scale of plants, pruning ability and habit to sucker production) and asking for opinions from experts in the form of questionnaires designed based on the collected information, trees and shrubs were evaluated using the ahp hierarchical analysis process and analyzed by choice expert software. the findings of this research showed that among the investigated species; z. carpinifolia (containing the highest parameters in all traits), c. sempeivirens and a. glutinosa had the highest desirability, and callistemon citrinus, crepe myrtle, and ginkyo bilob had the lowest desirability. in the general ranking of trees and shrubs, z. carpinifolia, c. sempeivirens and a. glutinosa ranked first to third with the scores of 0.238, 0.197 and 0.156, respectively. identifying suitable trees and shrubs for planting in each area can be of great help to decision makers and designers of urban green space development.