بررسی اثر تنش آبی و کود کمپوست بر رشد و خصوصیات فیزیولوژیکی گیاه گل گاوزبان ایرانی

گاوزبان ایرانی تحت عنوان گل گاوزبان از گذشته‌های دور به‌عنوان گیاه دارویی سنتی مورد استفاده قرار می گرفته است. این تحقیق در دانشگاه گنبد کاووس و در سال 1399 انجام گردید. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. عامل‏های مورد بررسی شامل دور آبیاری (0، 7، 14 و 21 روزه) و میزان کمپوست (0، 5، 10 و 15 درصد) بود. در زمان برداشت پارامترهای موسیلاژ، نیتروژن کل، کوئورستین، اندازه‌گیری شد.  براساس نتایج به‌دست آمده تیمارهای مورد بررسی اثر معنی داری بر ارتفاع گیاه، تعداد ساقه های فرعی، عملکرد سرشاخه گلدار، درصد و عملکرد اسانس و موسیلاژ گاوزبان داشتند. بیشترین تعداد ساقه‌های فرعی، ارتفاع، عملکرد سرشاخه گلدار و عملکرد موسیلاژ و اسانس در شرایط بدون تنش و با مصرف 10% کودهای شیمیایی+ زیستی و کمترین مقادیر نیز در شرایط تنش رویشی+ زایشی و با مصرف 50% کودهای شیمیایی+ زیستی حاصل شد. مصرف تلفیقی 10% کودهای شیمیایی+ زیستی نسبت به استفاده 11% کودهای شیمیایی، در تنش رویشی 10% درصد و در تنش زایشی 30% درصد ارتفاع گیاه را بهبود بخشید. اثر متقابل تیمارهای کودی و تنش کم 31 کیلوگرم 3% و 31% آبی در اکثر صفات معنی‌دار بود. با توجه به داده‌های مقایسه میانگین جدول 3، بیشترین اختلاف معنی‌دار در سطح 5% به‌ترتیب در صفات مهار رادیکال با اختلاف معنی‌دار 3.19 %، فنل با اختلاف معنی‌دار 2.61 % و فلاونوئید با 1.95% مشاهده گردید. با افزایش مصرف کمپوست صفت مهار رادیکال در گیاه گاوزبان از 74.58% به 58.79% کاهش یافت که در شرایط عدم مصرف کمپوست صفت مهار رادیکال بیشترین تاثیر را داشت. صفات فنل و فلاونوئید نیز در شرایط عدم مصرف کمپوست بیشترین تاثیر بر گیاه گاوزبان داشته و با افزایش مصرف کمپوست تاثیر صفات فنل و فلاونوئید کاهش یافت. نتایج نشان داد که کارتنوئید و کلروفیل کل در اثر تنش خشکی کاهش یافتند. در مجموع، برای دستیابی به عملکرد قابل قبول و درصد موسیلاژ بالا در گاوزبان، استفاده از رژیم آبیاری بدون تنش همراه با کاربرد کمپوست در شرایط آب و هوایی روستای وامنان استان گلستان  مناسب به ‌نظر می‌رسد.

investigating the effect of compost fertilizer on the resistance of iranian borage plant to water stress

objective and methods: iranian borage has been used as a traditional medicinal plant since ancient times. the current research was performed at gonbad kavous university in 2020. the experiment was conducted as a factorial in a completely randomized design in three replications. the investigated factors included the irrigation cycle (0, 7, 14, and 21 days), and compost amount (0, 5, 10, and 15%). at the time of harvesting mucilage parameters, total nitrogen, and quercetin were measured.results: according to the obtained results, the investigated treatments had a significant effect on the plant height, the number of sub-stems, the yield of flowering branches, the percentage and yield of essential oil, and borage mucilage. the highest number of sub-stems, height, the yield of the flowering branch, and the production of mucilage and essential oil were obtained in non-stress conditions and with the use of 10% chemical + biological fertilizers, and the lowest values were obtained in the conditions of vegetative + reproductive stress and with the use of 50% chemical + biological fertilizers. the combined use of 10% chemical + biological fertilizers compared to the use of 11% chemical fertilizers improved plant height by 10% in vegetative stress and 30% in reproductive stress.the reciprocal effects of fertilizer treatments and water scarcity (31 km: 3% & 31) in most characteristics were significant. according to the data of average comparison in table 3, the most significant difference at the level of 5% was observed in radical control with a significant difference of 3.19%, phenol with a significant difference of 2.61%, and flavonoid with 1.95%. with the increase in the consumption of compost fertilizer, the characteristic of radical control of borage decreased from 74.58% to 58.79% which in the condition of not-using compost, the characteristic of radical had the highest effect. the characteristics of phenol and flavonoid during the condition of non-using compost fertilizer had the highest effect on borage, and with an increase in the consumption of compost phenol and flavonoid, the effect of the characteristics decreased.conclusions: the results showed that carotenoids and total chlorophyll decreased due to drought stress. to attain acceptable yield and high mucilage in borage, using an irrigation regime without tension along with the application of compost fertilizer sounds appropriate in weather conditions of vamenan, a country in golestan province.