مسئولیت مدنی پزشکان در خطاهای پزشکی در سیستم‌های قضایی و فقه امامیه

این پژوهش با رویکردی تطبیقی-تحلیلی، مسئولیت مدنی پزشکان را در سه عرصه حقوقی، فقهی و قضایی واکاوی کرده و با روش شناسی ترکیبی(کتابخانه ای، تحلیلی و تطبیقی)، نظام مسئولیت پزشکی را در سه محور اصلی (مبانی نظری، چالشهای دادرسی و آسیب شناسی رویه قضایی) بررسی میکند. و با پیشنهاد یک نظام ترکیبی با تاکید بر راهکارهای عملی مانند بیمه مسئولیت حرفهای، صندوق جبران خسارت ملی و دادگاههای تخصصی پزشکی، الگویی بهینه ارائه میدهد که هم چالشهای نظام حقوقی ایران (مانند تلفیق ناقص فقه و حقوق مدون و ضعف جبران خسارات معنوی) را پوشش میدهد و هم از تجارب بین المللی (کاهش 40% هزینه دادرسی در سیستمهای بدون تقصیر و کارآمدی نظامهای مختلط) بهره میبرد. نوآوری تحقیق در ارائه مدل بومی مسئولیت سلسله مراتبی (تفکیک مسئولیت پزشک، نهادهای درمانی و دولت) و طراحی مکانیسم ضمانت اجرای حکیمانه تلفیق کننده قاعده اتلاف، ماده 1 مسئولیت مدنی و عدالت ترمیمی است. این الگوی آینده نگر، راهبردی جامع برای اصلاح دادرسی پزشکی، همسو با فقه امامیه و استانداردهای جهانی، پیش میکشد.

civil liability of physicians in medical malpractice within judicial systems and imamiyyah jurisprudence

this research adopts a comparative-analytical approach to examine the civil liability of physicians across three domains: legal، jurisprudential (fiqh)، and judicial. utilizing a mixed methodology (library research، analytical، and comparative)، it evaluates the medical liability system through three main axes: (theoretical foundations، litigation challenges، and pathology of judicial practices). by proposing a hybrid system emphasizing practical solutions—such as professional liability insurance، a national compensation fund، and specialized medical courts—the study presents an optimized model. this model addresses the challenges of iran's legal system (e.g.، the incomplete integration of fiqh and codified law، and inadequate compensation for moral damages) while leveraging international experiences (e.g.، a 40% reduction in litigation costs in no-fault systems and the efficacy of mixed systems). the research innovates by introducing a tiered indigenous liability model (distinguishing the liability of physicians، medical institutions، and the state) and designing a wise enforcement mechanism that integrates the principle of etlaf (unlawful destruction)، article 1 of civil liability law، and restorative justice. this forward-looking model proposes a comprehensive strategy for reforming medical litigation، aligning with imamiya jurisprudence (shiite islamic law) and global standards.