تحلیل کارایی تعلیق اجرای قرارداد در نظام های حقوقی ایران و انگلستان با رویکرد به حقوق اقتصادی

تعلیق اجرای قرارداد، نه به ‌معنای فسخ یا انحلال قرارداد، بلکه به ‌مثابه توقف موقتی اجرای تعهدات طرفین یا یکی از طرف‌ها به دلایل موجه و استثنایی، مانند: فورس ماژور، عذر قانونی یا تغییر اوضاع و احوال بنیادین تفسیر می‌شود. این نهاد، در هر دو نظام حقوقی ایران و انگلستان، جایگاه خاصی دارد؛ اما ماهیت، شرایط تحقق، آثار و پیامدهای اقتصادی آن، در هر نظام، تفاوت‌های بنیادینی دارد که شناخت آن‌ها، به ‌ویژه در بستر تحلیل حقوق اقتصادی، ضروری است. پژوهش حاضر، به روش تحلیلی و توصیفی با هدف تحلیل اقتصادی کارایی تعلیق اجرای عقد در نظام های حقوقی ایران و انگلستان سامان یافته است. یافته های تحقیق بیانگر این واقعیت است که در نظام حقوقی ایران، اگرچه تعلیق اجرای تعهد در قالب ماده: 227 قانون مدنی و نظریه‌های فقهی از جمله: عذر مشروع و امکان ‌ناپذیری موقت، قابل توجیه است، اما قواعد صریح و نظام‌مندی برای آن، وجود ندارد. از منظر تحلیل حقوق اقتصادی، کارایی نهاد تعلیق اجرای قرارداد، به توانایی آن در کاهش هزینه‌های معامله، جلوگیری از بروز خسارات جبران ‌ناپذیر، حفظ انگیزه طرفین برای اجرای قرارداد در آینده و توزیع بهینه خطر بستگی دارد. در نظام حقوقی انگلستان، پیش ‌بینی دقیق بندهای فورس ‌ماژور و امکان تفسیر عقلانی و هدفمند از سوی دادگاه‌ها موجب افزایش پیش‌ بینی ‌پذیری حقوقی و کاهش هزینه‌های عدم‌ اطمینان می‌شود. همچنین، در این نظام، دادگاه‌ها با لحاظ منفعت اقتصادی قرارداد، به‌ جای پافشاری صِرف بر قواعد شکلی، اجرای قرارداد را تا رفع مانع معلق می‌سازند که این رویکرد، منجر به حفظ روابط اقتصادی بلند مدت و پرهیز از انحلال‌های زیانبار می‌شود.

analyzing the effectiveness of suspension of contract execution in the legal systems of iran and england with an approach to economic law

suspension of contract performance is not interpreted as termination or dissolution of the contract، but as a temporary cessation of the performance of the obligations of the parties or one of the parties for justified and exceptional reasons، such as: force majeure، legal excuse or change of fundamental circumstances.this institution has a special place in both the iranian and english legal systems; but its nature، conditions of realization، effects and economic consequences have fundamental differences in each system، which are essential to recognize، especially in the context of economic law analysis. the present study is organized using an analytical and descriptive method with the aim of economically analyzing the effectiveness of suspension of contract performance in the iranian and english legal systems. the findings of the study indicate the fact that in the iranian legal system، although suspension of the performance of an obligation is justifiable in the form of article: 227 of the civil code and jurisprudential theories such as: legitimate excuse and temporary impossibility، there are no explicit and systematic rules for it. from the perspective of economic law analysis، the effectiveness of the institution of suspension of contract performance depends on its ability to reduce transaction costs، prevent irreparable damage، maintain the parties' motivation to perform the contract in the future، and optimally distribute risk. in the english legal system، the precise prediction of force majeure clauses and the possibility of rational and purposeful interpretation by the courts increase legal predictability and reduce the costs of uncertainty. also، in this system، the courts، taking into account the economic benefit of the contract، instead of insisting solely on formal rules، suspend the performance of the contract until the obstacle is removed، which leads to the maintenance of long-term economic relations and the avoidance of harmful dissolutions.