خوانشِ نشانه‌شناسیِ رمزگان اجتماعی- فرهنگیِ آیین‌ ملّی «نوروز» و باورهای عامّه‌ آن (برپایه‌ دومحور‌ هم نشینی و جانشینی)

نشانه‌شناسی، رویکردی است که به تحلیل نظام نشانه‌ای و مطالعۀ سازوکارهای تولید، انتقال و دریافت معنا می‌پردازد. رسوم و آیین‌های کهن به عنوان نشانه/بازنمودی فرهنگی از اندیشه و تفکر انسانی با منشی نمادین، تفسیری از جهان و جهان‌بینی انسان ارائه می‌دهند و نقش مهمی در انسجام اجتماعی دارند. نشانه‌شناسی را در اواخر قرن نوزدهم چارلز سندرس پیرس، فیلسوف آمریکایی و فردیناند دو سوسور، زبان‌شناس سوئیسی، پایه‌گذاری کردند. به نظر سوسور، نشانه‌شناسی، رویکردی است درزمینه‌ دوگانه‌ دال و مدلول و دلالت‌های معنایی، ولی از نظر پیرس، هر نشانه دارای سه ‌جز است: بازنمون، تفسیر و موضوع. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی به خوانش عناصر درون متنی در رمزگان‌های برجستۀ اجتماعی- فرهنگی آیین نوروز در محور درزمانی پرداخته‌است. رسم کهن نوروز به عنوان نشانه/بازنمودی فرهنگی با نشانه‌های شمایلی، نمایه‌ای و بیشتر نشانۀ نمادین، تفسیری از جهان و جهان‌بینی انسان، ارائه می‌دهد که در جهان معاصر به واسطۀ سیطرۀ ارتباطات مجازی در حال کمرنگ‌شدن هستند و امکان بهره‌برداری از معانی عمیق نهفته در این رسوم آیینی در ابعاد گوناگون توسعه هدف این پژوهش بوده است. بنابراین، نتایج این خوانش در محور همنشینی و جانشینی و در معنای ضمنی (سطح سه) برطبق نظریّۀ پیرس با نشانه‌/بازنمون‌های نمادین، نمایه‌ای و شمایلی در متن نوروز: آرامش و تعادل، برکت، شادی و نظم در محور فردی، عدالت و دادگری و صلح و دوستی در محور اجتماعی و معنای کاربردی توسعۀ پایدار از طریق توسعۀ گردشگری فرهنگی بوده است.

reading of the semiotics of the socio-cultural codes of the national ritual nowruz and its common beliefs(based on the two axes of syntagmatic and paradigmatic)

semiotics is an approach that analyzes the semiotic system and studies the mechanisms of production, transfer and reception of meaning. ancient customs and rituals as a cultural sign/representation of human thought and thinking with a symbolic meaning provide an interpretation of the world and human worldview and play an important role in social co-hesion. semiotics was founded in the late 19th century by american philosopher charles sanders peirce and swiss linguist ferdinand de saussure. according to saussure, semioticsis an approach in the dual field of signifier and signified and semantic significations, but according to peirce, every sign has three components: example, interpretation and interpre-tation. this research, using an analytical-descriptive method, has investigated the promi-nent socio-cultural symbols of nowruz ritual and its common beliefs in the temporal axis, such as seven sin, cleanliness, nowruz sightings and visits, and the presence of haji firouz. the results of this reading in the axis of syntagmatic and paradigmatic and in the implicit meaning )level three) according to peirce’s theory, peace and balance, blessing, happiness and order in the individual axis, justice and justice and peace and friendship in the social axis and finally identity and sustainable development it is on a national scale.