استعاره های مفهومی امام حسین (ع) و یارانش در دیوان فدایی مازندرانی

فدایی مازندرانی از شاعران آیینی دوره‌ قاجار است که مقتلی با چهار نظام در قالب ترکیب‌بند دارد. اشعار وی سرشار از صور خیال و آرایه‌های لفظی و معنایی است اما چنان‌که باید مورد توجه و بررسی قرار نگرفته است. این پژوهش کتابخانه‌ای با هدف بررسی استعاره‌های مفهومی امام حسین (ع) و یارانش در اثر فدایی به دنبال استعاره‌های مفهومی پرتکرار شاعر و تحلیل ارتباط آن با زمانه و فکر شاعر است. بدین منظور ابتدا ابیات دارای استعاره مفهومی از دیوان شاعر استخراج و پس از طبقه‌بندی یافته‌ها، داده‌های به دست آمده به روش توصیفی- تحلیلی ارائه شد. نتایج نشان می‌دهد استعاره‌های مفهومی به کار رفته برای امام و یارانش بسیار بیش‌تر از سپاه دشمن است. تنوع استعاره‌ها در حوزه-های مختلف از جمله اجرام آسمانی، جانوران، گیاهان، جواهرات و پیامبران بالاست و این موجب خلق مضامین و تصاویر زیبا و قابل تاملی شده است. بعد از امام، بیشترین استعاره‌ها مربوط به حضرت عباس (ع)، حضرت قاسم (ع) و حضرت زینب (ع) است. پرتکرارترین استعاره برای شخص امام، «شاه» است که احتمالا تحت تاثیر جایگاه شاه در دوران زندگی شاعر است و پس از آن، خورشید، ماه، گوهر و شیر، بالاترین بسامد را دارد.

conceptual metaphors of imam hussein and his companions in fadaei mazandarani’s divan

fadaei mazandarani is one of the ritual poets of the qajar period, who has a divan with four parts in the form of tarkib band. his poems are full of imaginary images and figures of speech, but they have not been studied as they should be. this library research aims to examine the conceptual metaphors of imam hussain and his companions in fadai’s divan, looking for the frequent conceptual metaphors of the poet and analyzing its connection with the poet’s time and thought. for this purpose, verses with conceptual metaphors were first extracted from the divan of the poet and after classifying the findings, the obtained data were presented in a descriptive-analytical way. the results show that the conceptual metaphors used for imam and his companions are much more than for the enemy army. the variety of metaphors in different areas such as heavenly bodies, animals, plants, jewels and prophets is high and this has created beautiful and significant themes and images. after imam, the most metaphors are related to hazrat abbas, hazrat qasim and hazrat zainab. the most frequent metaphor for the person of the imam is king , which is probably influenced by the position of the king during the poet’s life, and after that, the sun, moon, gem and lion are the most frequent frequent ones, signifying altitude, shining, value and courage.