تحلیل ساختار ادبی در مقدمۀ متون علمی منثور (‌قرن 9 12) (همانند طب، نجوم، شکار و...)

هدف از این پژوهش تجزیه و تحلیل ساختار ادبی مقدمۀ متون علمی منثور بر اساس نظریۀ ساختارگرایی است. در مطالعات ساختاری رابطۀ میان اجزا با یکدیگر و رابطۀ میان اجزا با کل حائز اهمیت است. مقدمۀ متون علمی منثور همانند متون ادبی در دوره‌های متفاوت تغییراتی کرده است که این تغییرات در مطالعات ادبی شایان توجه هستند. متون علمی به دلیل محتوای علمی فاقد هرگونه صناعات ادبی هستند. اما نویسندگان فارسی در برخی از دوره‌ها برای تشبه به نثر ادبی در مقدمۀ اثر خود از صناعات ادبی بهره برده‌اند که این امر باعث ایجاد روابط ساختاری میان متن و مقدمه شده است. در این پژوهش علوم پایۀ ادب فارسی (مانند بیان و بدیع و...) به مثابۀ ابزار در تحلیل ساختار به کار رفته و متون علمی منثور بر اساس روند تحول آنها از منظر ساختگرایی به سه دسته تقسیم شده است: دستۀ اول متون علمی قرن چهارم تا قرن ششم که فاقد ساختار ادبی است. دستۀ دوم متون علمی قرن ششم تا اواخر قرن هشتم که نویسندگان در مقدمه، زبان خودکار را با استفاده از صناعات به سمت زبان ادبی سوق داده‌اند؛ دستۀ سوم متون علمی دوران متاخر ( قرن نهم تا دوازدهم) که نویسندگان با ارتباط میان صنایع ادبی و موضوع کتاب از کاربرد صرف صنعت فراتر رفته‌اند و ساختاری ادبی را به وجود آورده‌اند. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش نویسندگان متون علمی منثور در دوران متاخر علاوه بر ایجاد روابط ساختاری میان مقدمه و متن، مقدمه را به مثابۀ براعت استهلالی برای اثر خود قرار داده‌اند.ازسویی توجه به روابط ساختاری می تواند به عنوان معیار نسبی تصحیح اینگونه متون در کنار معیار مطلق نسخ اقدم و اصح قرار گیرد.

analysis of literary structure in the introduction of prose scientific texts(like medicine, astronomy, hunting..)

the purpose of this study is to analyse the literary structure of the elementary parts of the prose scientific texts literature based on structuralism theory; in structural studies the relation of units to each other and the relation of units to the whole literary work is important; but in some periods the persian writers have used literary arts in their introductions to resemble literature, which have created structural relations between text and introduction; and in this study the basic sciences of persian literature (such as rhetoric, eclogues, and other figure of speech...) have been used as tools in the analysis of structuralism; prose scientific texts are divided into three categories based on the theory of structuralism and their evolution process. the first category of scientific texts from the 4th century ah to the 6th century ah, which lacks a literary structure. the second category of scientific texts is from the end of the 6th century ah to the end of the 8th century ah, where the authors used literary language in the introduction of the works. the third category of scientific texts is from the late 9th century ah to 12th ah where the authors have created a connection between the text of the book and literary industries. they have not only gone beyond the use of literary arts, but have also created a literary structure in scientific texts.in addition to creating structural relationships between the introduction and the text, these authors have written works as an opening surprise