بررسی چگونگی گسترش داستان توراندخت

داستان های توراندخت و شاهدخت چینی، از ادبیات عامیانۀ فارسی سرچشمه گرفته است. در زمینۀ سرچشمۀ متن اصلی فارسی، برخی بر این باورند که توراندخت ریشه در داستان هفت پیکر نظامی دارد؛ اما در جوامع الحکایات و لوامع الروایات محمد عوفی و داستان های عامیانۀ دیگری هم این بن مایه ها وجود دارد. می توان بن مایه های فارسی توراندخت را در داستان شاهدخت رومی از کتاب عوفی، داستان شاهدخت روسی از هفت پیکر نظامی، داستان خورشیدشاه و شاهدخت چینی مه پری در سمک عیّار و داستان عامیانه دیگری (که نویسندۀ آن مشخص نیست) مشاهده کرد. مسیر گسترش احتمالی آن هم موضوع پیچیدهای است. این داستان ها از ایران به ترکیه و سرزمین هایدر کتاب » سه معمای توراندخت « اروپایی سفر کرده و چندین بار دستخوش تغییر شده است تا فرانسوی هزارویکروز از دلاکروا را شکل دهد. می توان بن مایه های داستان توراندخت ایرانی را ذیل داستانهای ماجراجویانه، معمایی و فلسفی طبقه بندی کرد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی انجام شده است و نخست نظریات دانشمندان برجستۀ ادبیات فارسی در چین و اروپا در زمینۀ داستان های شاهدخت چین بیان شده است. سپس ریشه های آن جستجو شده و در پایان، فرایند گسترش آن نشان داده شده است.

study on the extent of turandot ’s story

the stories of turandot and the stories of chinese princess originate from persian folk literature. regarding the source of the original persian text, some believe that these stories originated from the story of haft peykar of nizami. but in the book of javame'al hekayat of muhammad aufi and other folk stories, there are other evidences. the persian source texts of turandot can be referred to the rumi princess story of aufi, the story of the russian princess from nizami's haft peykar, the story of khursheed shah and the chinese princess mahpari in samak ayyar. its probable development path is also multidimensional. these stories has traveled in iran, turkey and european lands and have been changed several times to form the three riddles of turandot in one thousand and one days by the french writer francois petis de lacroix. it is possible to classify the source texts of the persian turandot stories into adventurous, enigmatic and philosophical stories. this research was done with a descriptive analytical method. in order to make the contents coherent, firstly, the views of prominent scholars of persian literature in china and europe have been expressed in the context of the story of princess of china. then, the origin of princess of china is discussed from the sources and at the end, the stage of development of this story is presented.