نقد فیلم وقتی همه خوابیم بر اساس نظریه‌های رمان پسامدرن

بر خلاف مکتب فرانسوی ادبیات تطبیقی که مطابق آن، صرفاً می‌توان به مقایسۀ دو متن نوشتاری با لحاظ شرایطی پرداخت، در رهیافت آمریکایی تطبیق متون ادبی با هنرهای مختلف، از جمله سینما امکان‌پذیر است. چون رمان و فیلم مشترکات زیادی دارند، از بسیاری جهات به یکدیگر شبیه هستند، و دو ژانر قیاس‌پذیر محسوب می‌شوند. این مشترکات، زمینۀ مناسبی برای بحث دربارۀ فیلم سینمایی از منظر نظریه و نقد ادبی جدید فراهم نموده، امکان می‌دهد مفاهیم و اصطلاحاتی را که به طور معمول ابزاری برای بحث دربارۀ رمان می‌دانیم، برای کاوشی نقادانه دربارۀ ساختار و صناعات و مضامین فیلم به کار ببریم. از طرفی، در سال‌های اخیر اصطلاح «پسامدرنیسم» در بحث‌های نقادانه دربارۀ رمان رواج یافته، بسیاری از داستان‌نویسان جدید نیز شیفتگی وافری به داستان‌نویسی به سبک پسامدرن نشان می‌دهند؛ لذا در این پژوهش، ابتدا با بررسی نظرات برخی از مهم‌ترین اندیشمندان ادبیات پسامدرن، نوزده تکنیک‌ مورد استفاده در رمان‌های پسامدرن استخراج شده و با روش تحلیل کیفی، به‌کارگیری آن‌ها در فیلم وقتی همه خوابیم مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بررسی، گویای قرابت ادبیات و سینما (به عنوان یک متن تصویری) و قابلیت مقایسۀ این دو متن نوشتاری و تصویری است؛ چنان‌که بسیاری از تکنیک‌هایی که در نگارش رمان‌های پسامدرن به کار گرفته می‌شوند، با بسامد بالایی در فیلم مورد بررسی نیز، استفاده شده است.

critical study of iranian movie «when we are all sleeping» on the basis of theories of the postmodern novels

contrary to the french school of comparative literature, which according to it, only two written texts can be compared, in the american approach, it is possible to compare literary texts to various arts, including cinema. since novels and films have many similarities, they are similar in many respects, and they are two comparable genres. these commons provide a good field for discussing a film from the perspective of a new literary theory and criticism, and allow us to use the concepts and terminology that we normally know as a tool for discussing about the novel to critically explore the structure and devices and themes of the film. on the other hand, in recent years, the term postmodernism has become popular in critical discussions about the novel, and many new fiction writers show much fascination in writing fiction with postmodern style. therefore, in this research, firstly, by examining the views of some of the most important thinkers of postmodern literature, nineteen techniques used in postmodern novels were extracted and with qualitative analysis method, use of them in an iranian movie (i.e. when we are all sleeping) were examined. the results of the studies showed the close proximity of literature and cinema (as a visual text) and the ability to compare these two written and visual texts. we realized that most of the techniques which are applied in writing postmodern novels were also used with high frequency in the reviewed iranian film.