بازخوانی سیر ساختاری – معنایی زورخانه‌ها از اسطوره تا تصوف

ورزش باستانی و زورخانه‌ای، آیین و فرهنگی است منتسب به دوران باستان که قدمتش از لحاظ پایه‌گذاری به پیش از اسلام می‌رسد که از لحاظ شکل و اعمال و نیز معنا و اعتقادات، مشحون است از نمادهای اساطیری و آیینی که در سیر تطوّر خود، وامدار اساطیر مهری، آیین زرتشتی، روحیه و فرهنگ پهلوانی و عیاری، اعتقادات شیعی و مرام و مسلک خانقاهی است. از این رو، زورخانه‌ها از منظر شکل و معماری برگرفته از مهرابه‌های مهرپرستی، آتشکده‌های زرتشتی، خانقاه‌های صوفیانه و نمادهای شیعی است و از منظر اشخاص نظیر پهلوانان، مرشد، حضّار و... متاثر از اساطیر آیینی، دینی و پهلوانی است؛ از لحاظ انواع ورزش‌ها و اعمال پهلوانی نظیر کشتی نیز تاثیر اساطیر، حماسه‌ها، آیین‌های باستانی و باورهای دینی مشهود است که به خوبی هم‌زیستی و وفاق اسطوره‌ها و آیین‌های باستانی ایران زمین را با دین اسلام، مذهب تشیع و جریان تصوف نمایان ساخته است. این مقاله به روش تحلیل محتوا در پی آن است تا زورخانه‌ها‌ را از لحاظ برخورداری از مضامین مختلف ایرانی اسلامی مورد بررسی قرار دهد و زورخانه‌ها به سبب همین تعامل با وجوه مختلف فرهنگی آیینی است که در ادوار مختلف تاریخی با وجود تغییر حکومت‌ها، ادیان و ... توانسته‌اند به عنوان پایگاهی مردمی، موجودیت و محوریت خویش را تا به امروز حفظ کنند.

re-reading the structural-semantic course of zurkhanehs from myth to sufism

ancient and zurkhaneh sport is a ritual and culture attributed to ancient times, which dates back to pre-islamic times in terms of foundation, which in terms of form and actions, as well as meaning and beliefs, is full of mythological and ritual symbols in the course of its evolution is indebted to the myths of mehri, the zoroastrian religion, the spirit and culture of heroism and ayari, the shiite beliefs and the creed and the monastic profession. therefore, zurkhanehs are taken from the seals of mehr worship, zoroastrian fire temples, sufi monasteries and shiite symbols from the point of view of form and architecture, and from the point of view of people such as pahlavan, murshid, hazrat and ... influenced by ritual mythology. , is religious and heroic in terms of sports and wrestling, such as wrestling, the influence of myths, epics, ancient rituals and religious beliefs is evident, which is well coexistence and harmony of ancient myths and rituals of iran with islam. , the religion of shiism and the current of sufism. this article seeks to examine the zurkhanehs in terms of having different iranian-islamic themes through the analysis-content method, and the zurkhanehs are due to this interaction with different cultural-ritual aspects in different historical periods. despite the change of governments, religions, etc., have been able to maintain their existence and focus as a people’s base to this day.