بررسی نقش لویه جرگه‌ سنّتی بر ثبات و بی‌ثباتی سیاسی افغانستان از دوره‌ داوود خان تا دکتور نجیب‌الله

لویه جرگه به‌عنوان یک نهاد سیاسی- سنّتی در تحولات سیاسی و تصمیم‌گیری‌های سیاسی کلان در افغانستان نقش پُر‌رنگ داشته است. این نهاد سیاسی با توجه به گفت‌مان غالب سنّت بر مدرنیته در این کشور از اهمیت ویژه برخورداراست. پرسش اصلی این است که آیا این نهاد توانسته است در بازه‌ زمانی دوره‌ حکومت محمد‌داوود خان تا دوره‌ دکتور نجیب‌الله به حفظ ثبات کمک کند، یا برعکس، در تضاد با منافع گروه‌های مختلف و بحران‌های سیاسی، موجب تشدید بی‌ثباتی شده است؟ برای انجام پژوهش حاضر از روش توصیفی- تحلیلی و استناد به منابع کتاب‌خانه‌یی کار گرفته شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند، این نهاد که‌ ریشه در سنّت‌های قبیله‌وی و فرهنگی افغانستان دارد، بیش‌تر به دلایلی چون عدم شفافیت در انتخاب اعضا، اشتراک محدود افراد و در نهایت استفاده‌ ابزاری از آن توسط حاکمان در بازه‌ زمانی دوره‌ محمد داوود خان تا دکتور نجیب‌الله نقش موثری در ثبات سیاسی نداشته است و بیش‌تر هم‌چون ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به حاکمان عمل کرده است.

assessing the role of the traditional loya jirga in shaping political stability and instability in afghanistan(a historical study from the daoud khan period to the najibullah regime)

the loya jirga, as a traditional-political institution, has played a significant role in shaping major political developments and high-level decision-making processes in afghanistan. given the prevailing discourse of tradition over modernity in the country, this institution holds particular importance. the central question of this study is whether the loya jirga contributed to political stability during the period from mohammad daoud khan’s rule to that of dr. najibullah, or conversely, whether it exacerbated political instability due to conflicts with the interests of various groups and ongoing political crises. this research employs a descriptive-analytical method and relies on library-based sources. the findings indicate that the loya jirga, rooted in afghanistan’s tribal and cultural traditions, failed to effectively promote political stability during the specified period. this ineffectiveness is largely attributed to factors such as the lack of transparency in member selection, limited public participation, and the instrumental use of the loya jirga by ruling authorities. rather than functioning as a stabilizing force, it was primarily utilized as a tool to legitimize regimes.