جبران خسارت و مسئول آن در زنای اکراهی از منظر حقوق کیفری ایران و فقه مذاهب خمسه

خسارت در لغت به معنای صدمه و آسیب است. اگر صدمه، جسم و بدن را تحت تاثیر قرار دهد، زیان مادی و اگر به روح و روان خدشه وارد نماید، زیان معنوی نامیده می‌شود. هدف از نگارش این پژوهش، بررسی مصادیق و مبانی فقهی زیان مادی و معنوی در جرائم جنسی اکراهی و تعیین مسئول پرداخت خسارت در فروض مختلف با رویکرد تطبیقی است. پژوهش حاضر از نوع نظری و روش تحقیق به شیوه توصیفی‌تحلیلی است. نحوه گردآوری اطلاعات این پژوهش نیز به روش کتابخانه‌ای است. یافته‌های این پژوهش بیانگر این است که اولاً، خسارت معنوی طبق اصول فقهی و روایات وارده، قابل پرداخت است؛ ثانیاً، مسئول پرداخت خسارت در فروض مختلف قابل‌بررسی بوده و حکم واحدی در این ‌رابطه وجود ندارد؛ به‌گونه‌ای که در پاره‌ای از مواقع و با توجه ‌به اصول فقهی، شخص ثالث ضامن جبران خسارات است، نه اشخاصی که از رابطه جنسی بهره‌مند شده‌اند. با توجه به اینکه در حقوق ایران، پرداخت خسارت معنوی با ابهام جدی روبه‌روست، برخی قائل به این هستند که با پرداخت دیه، مجالی برای خسارت معنوی باقی نمی‌ماند، اما برخی طبق روایات وارده و قواعد فقهی، پرداخت آن را امکان‌پذیر می‌دانند؛ بنابراین، واجب است مقنن هرچه زودتر تکلیف این مسئله را روشن نماید.

compensation and its responsible in the adultery under duress from the perspective of iranian criminal law and the jurisprudence of the five islamic schools of thought

injury literally means harm or damage. if the harm affects the body, it is called material injury, and if it harms the soul, it is called spiritual injury. the purpose of this research, with a comparative approach, is to examine the examples and jurisprudential foundations of material and spiritual injury in sexual offences under duress and to determine the responsible for paying the injury in different cases. the present study is of theoretical type and the research method is descriptive and analytical. the method of collecting information in this study is also library method. the findings of this study indicate that firstly, spiritual injuries are payable according to jurisprudential principles and hadiths. secondly, the person responsible for paying injuries can be examined in different scenarios and there is no single ruling in this regard; in such a way that in some cases, and according to jurisprudential principles, a third party is the guarantor of compensation for injuries, not the persons who benefited from the sexual relationship. given that in iranian law, the payment of spiritual injuries is faced with serious ambiguity, some believe that by paying blood money, there is no room for spiritual injury, but some consider its payment possible according to the hadiths and jurisprudential rules; therefore, it is imperative for the legislator to clarify this issue as soon as possible.