جرم‌انگاری جنایات بین‌المللی در کشورهای تاجیکستان، بوسنی و افغانستان

هم‌زمان با تصویب معاهده موسس دیوان بین‌الملل کیفری (اساسنامه رم) و تثبیت اصل صلاحیت تکمیلی این دیوان، جنبشی جهانی برای تصویب قانون داخلی جرم‌انگاری کننده جنایات بین‌المللی به راه افتاد. این قوانین ضمن تامین دغدغه‌های داخلی، صلاحیت تکمیلی دیوان را با وقفه روبرو می‌ساختند؛ زیرا صلاحیت لازم برای محاکم داخلی در رسیدگی به جنایات بین‌المللی را فراهم می‌آوردند. در این نوشتار، با تمرکز بر قوانین داخلی سه دولت دارای جمعیت اکثریت مسلمان به این سوال پاسخ داده شده است که تصویب قوانین داخلی در این حوزه با چه ضرورتی صورت پذیرفته و تجربیات این دولت‌ها چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارد؟ در این راستا، مقاله پیش‌رو با روش تحلیلی‌توصیفی، قوانین سه دولت بوسنی و هرزگوین و تاجیکستان و افغانستان سابق را با چهار معیار «میزان تاثیرپذیری قانون داخلی از اساسنامه رم»، «تقدم یا تاخر زمان قانون‌گذاری»، «دامنه جرائم»، «دامنه مجازات‌ها» مورد ارزیابی قرار داده است. بر اساس یافته‌های این مقاله، به دلیل تقلیدی و منفعلانه بودن قوانین یادشده، می‌توان مبتنی بر مولفه‌های دینی و ملی، الگویی را در خصوص تصویب قوانین جرم‌انگاری کننده جنایات بین‌المللی طراحی و به تصویب برساند؛ الگویی که به دلیل فقدان نظیر، قابلیت الگوبرداری توسط دیگر دولت‌های مسلمان یا سازمان‌های میان‌دولتی اسلامی تحت قالب‌هایی همانند تقنین مشترک یا قانون‌گذاری نمونه را خواهد داشت.

criminalization of international crimes in tajikistan, bosnia, and afghanistan

simultaneously with passing the treaty establishing the international criminal court (rome statute) and the establishment of the principle of complementary jurisdiction of this court, a global movement was launched to enact domestic law criminalizing international crimes. while meeting domestic concerns, these laws also was hampering the court’s complementary jurisdiction, as they were providing domestic courts with the necessary jurisdiction to deal with international crimes. in this article, focusing on domestic laws of three muslim-majority states and answers the question of why domestic laws in this area were passed and what are the differences between the experiences of these states? in this regard, using a descriptive-analytical approach, the present article evaluates the laws of bosnia and herzegovina, tajikistan, and the former afghanistan based on four criteria: the extent to which domestic law are influenced by the rome statute; the chronological precedence or delay in legislative time; the scope of crimes covered; and the range of punishments. based on the findings of this article, due to the imitative and passive nature of the aforementioned laws, a model for enacting laws criminalizing international crimes can be designed and enacted, based on religious and national components; a model that, due to its due to its unique nature, can be emulated by other muslim states or islamic intergovernmental organizations under formats such as joint legislation or model legislation.