از گسست تا پیوست: نقش هوش مصنوعی در مواجهه با چالش‌های چندبعدی دانش

هدف: این یادداشت سردبیر با هدف شناسایی و تبیین مهم‌ترین چالش‌های موجود در تولید، سازماندهی، دسترسی و انتقال دانش در جامعه‌ی معاصر تدوین شده است. در این نوشتار، به چالش‌هایی چون موانع زبانی، دوگانگی دانش ضمنی و صریح، انزوای رشته‌ای، داده‌های غیرساختاریافته، شکاف سواد کدنویسی، و فاصله میان دانش فیزیکی و دیجیتال پرداخته شده و نقش یکپارچه‌ساز هوش مصنوعی در مقابله با این موانع و ایجاد زیست‌بوم دانشی فراگیرتر و به‌هم‌پیوسته‌تر بررسی می‌شود.روش‌شناسی: این مقاله با رویکردی مفهومی و تلفیقی و با بهره‌گیری از ادبیات میان‌رشته‌ای حوزه‌های مدیریت دانش، علم اطلاعات، مطالعات هوش مصنوعی و نمونه‌های تحول دیجیتال، نگاشته شده است.یافته‌ها: مقاله هفت چالش پایدار در چشم‌انداز دانش را شناسایی می‌کند و نشان می‌دهد چگونه فناوری‌های هوش مصنوعی شامل پردازش زبان طبیعی، یادگیری ماشین، گراف‌های دانشی و ابزارهای تولید کد، در حال پاسخگویی موثر به این چالش‌ها هستند. هوش مصنوعی می‌تواند دسترسی چندزبانه ایجاد کند، دانش ضمنی را استخراج نماید، محتوا را بر اساس سطوح شناختی شخصی‌سازی کند، داده‌های بی‌ساختار را سازمان دهد، برنامه‌نویسی را برای همگان قابل‌دسترسی کند، تبادل میان‌رشته‌ای را تسهیل کرده و دارایی‌های دانشی فیزیکی را حفظ نماید. در عین حال، این یادداشت بر ضرورت نظارت انسانی، تفکر اخلاقی، و توجه به عمق رشته‌ای در پیاده‌سازی هوش مصنوعی تاکید دارد.نتایج: هوش مصنوعی به‌عنوان پلی میان شکاف‌های دانشی و تقویت‌کننده‌ای برای ظرفیت‌های انسانی در حوزه‌ی یادگیری، همکاری و تصمیم‌سازی ظاهر شده است. با این حال، حل موثر چالش‌های دانشی نیازمند همکاری میان‌رشته‌ای، داوری انسانی و رویکردی ارزش‌محور در بهره‌برداری از هوش مصنوعی است.اصالت و ارزش:این یادداشت، چشم‌اندازی جامع از ماهیت گسسته‌ی دانش در قرن بیست‌ویکم ارائه داده و نشان می‌دهد چگونه هوش مصنوعی می‌تواند به برقراری عدالت دانشی، افزایش دسترسی و پیشبرد نوآوری میان‌رشته‌ای کمک کند. این نوشتار راهنمایی ارزنده‌ای برای پژوهشگران، دانشگاهیان و سیاست‌گذاران علاقه‌مند به آینده‌ی زیست‌بوم‌های دانشی در جهان هوشمند فراهم می‌سازد.