شناسایی عوامل علی و مداخله‌گر ابهام‌زا در سیستم‌های ذخیره و بازیابی اطلاعات

هدف: ابهام یکی از چالش هایی است که ایجاد و رفع آن تاثیر زیادی بر کارایی و دقت سیستم های ذخیره و بازیابی اطلاعات دارد. این مطالعه در پی شناسایی عوامل علی و مداخله‌گر ابهام‌زا در این سیستم‌هاست.یافته ها: بیشترین مقوله اصلی در ابهام‌زایی، «ابهام زایی ذاتی» (6 خرده مقوله، 25%) و کمترین «ابهام عمدی و ابهام ساختاری جمله» (2 خرده مقوله، 8.4 %) هستند. همچنین بیشترین مقوله مداخله گر در ابهام زایی، «ابهام عمدی و غیرعمدی» (7 خرده مقوله، %41) و کمترین مقوله «منابع نامعتبر» (1 خرده مقوله، 7 %) بود.نتایج: نتایج نشان می دهد که از دیدگاه متخصصان موضوعی عوامل علی ابهام زا در سیستم های ذخیره و بازیابی اطلاعات شامل ابهام نوشتاری، ابهام عمدی، ابهام گفتاری، ابهام زایی ذاتی، ابهام معنایی کلمات، ابهام ساختاری جمله، ابهام ساختاری در داده ها و عوامل مداخله گر ابهام زا شامل ابهام عمدی، ابهام غیرعمدی، الگوریتم های بازیابی اطلاعات، منابع نامعتبر هستند.اصالت و ارزش: تحقیقاتی که تاکنون درزمینۀ عوامل ابهام زایی توسط پژوهشگران ایرانی و غیر ایرانی انجام گرفته است، اغلب از نوع کمی بوده و بیشتر جنبه فنی این موضوع را بررسی کرده‌اند. رویکرد داده بنیاد در پژوهش حاضر امکان جمع‌بندی نظرات و کشف عوامل علی و مداخله‌گر را فراهم آورده است که قبلاً بررسی نشده است.

identifying ambiguous causal and interfering factors in information storage and retrieval systems

purpose: ambiguity significantly affects the efficiency and accuracy of information storage and retrieval systems. this research aims to identify the factors contributing to the creation and resolution of ambiguity.methodology: this qualitative study employs a grounded theory approach, involving 18 subject matter experts selected using a snowball sampling method. data collection was conducted through semi-structured interviews, and analysis was performed using maxqda 20 software.findings: &inherent ambiguity& emerged as the most significant causal factor (25%), while &intentional ambiguity& and &sentence structural ambiguity& were the least significant (8.4%). among intervening factors, &intentional and unintentional ambiguity& accounted for the highest impact (41%), with &inauthentic sources& being the least (7%).conclusion: ambiguous factors in information systems include written ambiguity, semantic ambiguity, structural ambiguity, and inherent ambiguity. this research addresses the gap in qualitative studies on ambiguity in such systems, offering insights to enhance data retrieval methods.value: unlike prior quantitative studies focusing on technical aspects, this study provides a qualitative exploration of causal and intervening factors of ambiguity, contributing to the understanding of challenges in information retrieval.