نقش نهادها در تبادل دانش و فناوری بین ایران و کشورهای همسایه

در این پژوهش نقش نهادهای رسمی و غیررسمی در تبادل دانش و فناوری میان ایران و کشورهای همسایه بررسی شده است. انتقال دانش و فناوری یکی از ارکان اساسی رشد و توسعه‌ اقتصادی است، و بستری برای نوآوری، ارتقای بهره‌وری، و کاهش وابستگی به منابع خام فراهم می‌آورد. در این میان، نهادهای رسمی و غیررسمی عواملی کلیدی هستند و در تسهیل این فرایند، نقشی محوری ایفا می‌کنند. بااین‌حال، موانع نهادی- نظیر ضعف در حقوق مالکیت فکری، ناکارآمدی ساختارهای اداری، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و چالش‌های فرهنگی- مانع از شکل‌گیری زیست‌بوم مناسب برای همکاری‌های فناورانه و منطقه‌ای شده است. در این پژوهش، با بهره‌گیری از تحلیل کتاب‌سنجی و با استفاده از نرم‌افزارr  و نظریه‌ نهادگرایی، چالش‌ها بررسی و راهبردهایی عملیاتی عرضه شده است. نتایج نشان می‌دهد تقویت سرمایه‌ اجتماعی، افزایش نهادهای میانجی، ارتقای زیرساخت‌های پژوهشی و طراحی سیاست‌های نوآورانه تبادل دانش و فناوری را در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی افزایش می‌دهد. همچنین، پیوند مستحکم بین نهادهای رسمی و غیررسمی در تسهیل انتقال دانش و فناوری بین ایران و کشورهای همسایه نقشی کلیدی ایفا می‌کند.

the role of institutions in knowledge and technology transfer between iran and neighboring countries

this study investigates the role of formal and informal institutions in facilitating knowledge and technology transfer between iran and its neighboring countries. as a cornerstone of economic growth and development, knowledge and technology transfer fosters innovation, enhances productivity, and reduces reliance on raw materials. in this context, formal and informal institutions act as critical enablers of the process. however, institutional barriers such as weak intellectual property rights, inefficiencies in administrative systems, sanctions-related restrictions, and cultural challenges have impeded the establishment of a conducive ecosystem for regional technological collaboration. using bibliometric analysis in r software and guided by institutional theory, this research examines these challenges and proposes actionable strategies. the findings emphasize the importance of strengthening social capital, developing intermediary institutions, enhancing research infrastructure, and designing innovative policies to promote effective knowledge and technology transfer. additionally, the study underscores the pivotal role of strong linkages between formal and informal institutions in fostering regional and international collaboration.