چالش‌ها و تضادهای ارتباطات میان‌فرهنگی در افغانستان: پیشنهادهایی برای گذر تدریجی از وضعیتی تاریخی

افغانستان با 46 قومیتِ احصاشده، دو زبان رسمی و بیش از 30 زبانِ بومی، کشوری متکثر و متنوع به‌لحاظ فرهنگی است. اگر عناصر دین، نژاد و مذهب را نیز در مواردِ فوق ضرب کنیم، ماتریسی از حالت‌های متعدد پدید می‌آید که با کنارهم‌نهادنِ معادلاتِ آن، قطعاتِ پازلی هزار تکه، تکمیل و تصویر کشور افغانستان در نقشۀ جغرافیا ترسیم می‌شود. در این مطالعه، از دریچۀ ارتباطات بین‌فرهنگی، با اتخاذ رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از فن مصاحبه، به دو روی سکۀ این تکثر پرداخته شده  و در قالب دو بخش «توصیف وضعیت» و «توصیه به حاکمیت» تلاش شده است یافته‌ها، با استفاده از نظریۀ انطباق ارتباطی گلیز، تبیین و تفسیر شود. بر اساس این نظریه، کنشگران- در سطوح خرد و کلان- راهبردهای همگرایی، تباین و ثبات را در گفتار و رفتار ارتباطی خود با یکدیگر اتخاذ می‌کنند. یافته‌های پژوهش که مستخرج از چهارده مصاحبه با اقوام مختلف افغانستان است نشان می‌دهد که تضادهای موجود از دیدگاه مصاحبه‌شوندگان در دو دستۀ کلانِ چالش‌های انگاره‌ای (ذهنیت‌های بین‌قومی) و چالش‌های سیاسی (نزاع‌های بین‌فرهنگی) قرار می‌گیرد و بیشتر ذیل چهار مقولۀ «تنوع قومی»، «تنوع زبانی»، «تنوع مذهبی» و «یک‌جانبه‌گرایی و استبداد فرهنگی» توضیح داده می‌شود. همچنین، راهکارهای پیشنهادی از نگاه مصاحبه‌شوندگان برای گذر از این وضعیت تاریخی در چهار مقولۀ «ارتقای سطح سواد و تحصیلات»، «بازطراحی نظام رسانه‌ای»، «توسعۀ گردشگری داخلی» و «تقویت سازمان‌های مردم‌نهاد» صورت‌بندی می‌شود. در پایان، نتایج پژوهش حاکی از آن است که تنوع فرهنگی و مظاهر آن به همان میزان که از گذشته تا کنون و در شرایطِ اِعمالِ رویکردهای یک‌جانبه‌گرایانه و سیاست‌های قوم‌مدارانه، خطری برای تمامیت ارضی، هویت ملی و یکپارچگی سیاسی افغانستان محسوب می‌شود، این ظرفیت را پدید می‌آورد که با تغییر نگاهِ تهدیدمحور و توجه به توسعه و ترویج ارتباطات بین‌فرهنگی به مزیتِ نسبیِ کشور و تقویت و ارتقای وحدت ملی، قدرت فرهنگی، حسِ افتخارِ ملی، مشارکت سیاسی و امنیت اجتماعی تقویت شود. به تعبیر دیگر، ارتباطات بین‌فرهنگی، در وضعیت کنونی افغانستان هم بحران و هم راه‌حل است.

intercultural challenges and conflicts in afghanistan: suggestions for a gradual transition from a historical situation

afghanistan, with its forty-six identified ethnicities, two official languages, and over thirty native languages, is a culturally diverse and pluralistic country. if we multiply the above elements by factors such as religion, race, and sect, a matrix of multiple states emerges. by placing these equations side by side, the pieces of a thousand-piece puzzle are completed, and the picture of afghanistan is drawn on the geographical map. this study, from the perspective of intercultural communication, using a qualitative approach and the interview technique, has examined both sides of this plurality in two sections: &describing the situation& and &recommendations to the governance&. it has attempted to explain and interpret its findings using gleiz’s communication accommodation theory. according to this theory, actors—at both micro and macro levels—adopt strategies of convergence, divergence, and maintenance in their communicative behavior toward one another. the research findings indicate that the existing conflicts, from the interviewees’ perspective, fall into two broad categories: schematic challenges (inter-ethnic mentalities) and political challenges (intercultural conflict). these challenges are primarily explained under four categories: ðnic diversity&, &linguistic diversity&, &religious diversity&, and &unilateralism and cultural authoritarianism&. furthermore, the proposed solutions, from the interviewees’ perspective, to overcome this historical situation are categorized into four areas: &improving the level of literacy and education&, &redesigning the media system&, &developing domestic tourism&, and &strengthening civil society organizations&. research indicates that cultural diversity and its manifestations, while historically posing a threat to afghanistan’s territorial integrity, national identity, and political unity under unilateral and ethnocentric approaches, can be transformed into a comparative advantage for the country. by shifting from a threat-based perspective to one that focuses on developing and promoting intercultural dialogue, it can foster national unity, cultural strength, national pride, political participation, and social security. in other words, intercultural communication in afghanistan’s current situation is both a crisis and a solution.