اثر ترازنامه‌ بانک مرکزی بر نااطمینانی متغیرهای کلان اقتصاد ایران

ترازنامه‌ بانک مرکزی، از نظر اهمیت منحصربه‌فرد است، زیرا این ترازنامه نه‌تنها منبع خلق پول است، ‌بلکه بیانگر روابط آن با دولت از یک‌سو و نظام بانکی و مالی از سوی‌ دیگر است. تجزیه‌وتحلیل ترازنامه‌ بانک مرکزی، موضوعی است که در دهه‌ اخیر بیش‌ازپیش بدان توجه شده است. بانک مرکزی ایران نیز همچون سایر بانک‌های مرکزی، مسولیت‌هایی نظیر تثبیت تورم، نرخ ارز، بهبود رشد اقتصادی و ثبات مالی را برعهده دارد. بنابراین، تغییرات در ترکیب ترازنامه‌ آن آثار متفاوتی برجا می‌گذارد. در این مقاله، اثر ترازنامه‌ بانک مرکزی را بر نااطمینانی متغیرهای کلان- نظیر نرخ ارز، نرخ تورم و ارزش معاملات بورس- بررسی کرده‌ایم. برای استخراج نااطمینانی‌ها از مدل گارچ و برای بررسی رابطه‌ بین ترازنامه‌ بانک مرکزی و متغیرهای هدف از مدل خودرگرسیونی با وقفه‌ توزیعی در دوره‌ زمانی 1352 تا 1401ش استفاده شده است. مهم‌ترین یافته‌های مقاله بیانگر وجود رابطه‌ منفی و معنا‌دار در ذخایر ارزی به پایه‌ پولی با نااطمینانی‌ها بوده است. بهبود نسبت طلا به پایه‌ پولی با نااطمینانی نرخ ارز، ارزش معاملات بورس و نرخ تورم رابطه‌ منفی دارد. نسبت اوراق مشارکت با نااطمینانی نرخ ارز، ارزش معاملات بورس و نرخ تورم رابطه‌ مثبت و معنا‌‌داری دارد. نسبت حقوق صاحبان سهام نیز تنها بر نااطمینانی تورم اثرگذار است و رابطه‌ معنادار و منفی با آن دارد.

the effect of the central bank balance sheet on the macroeconomic uncertainty in iran

the central bank balance sheet is unique in importance; because this balance sheet is not only a source of money creation, but also reflects its relationship with the government on the one hand and the banking and financial system on the other. the analysis of the balance sheet of the central bank is a topic that has received more attention in the last decade. like other central banks, the central bank of iran has responsibilities such as stabilizing inflation, and exchange rates, and improving economic growth and financial stability. therefore, changes in its balance sheet composition can have different effects. this paper investigates the effect of the central bank balance sheet on the uncertainty of macro variables such as exchange rate, inflation rate, stock exchange value, and gdp. the garch model has been used to extract the uncertainties and the ardl model has been used to investigate the relationship between the central bank balance sheet and the target variables in the period 1352-1399. the most important findings of the article indicate a negative and significant relationship between the ratios of foreign exchange reserves to the monetary base with uncertainties. also, the ratios of gold to monetary base and bonds to monetary base do not significantly affect gdp uncertainty. while the ratio of gold to the monetary base has a negative relationship with exchange rate uncertainty, stock exchange value, and inflation rate, and the ratio of bonds has a positive and significant relationship with exchange rate uncertainty, stock exchange value, and inflation rate. the equity ratio also affects only inflation uncertainty and has a significant and negative relationship with it.