نگاه ایرانی به بریکس و تحولات نظام بین‌الملل: رویکردسنجی مقالات علمی‌‌پژوهشی ایرانی در حوزه‌ روابط بین‌الملل

با رویکردسنجی مقالات علمی-پژوهشی در هر رشته‌ای بر مبنای «مفهوم‌سنجی» در نهایت می‌توان ضعف و قوت در پرداختن به آن مفهوم را در قالب داده‌های عددی تعمیم‌پذیر نمایش داد و برای موضوع‌یابی پژوهش‌های آینده با رویکرد آسیب‌شناسی پژوهشی پایه‌ای از آن استفاده کرد. گروه‌ها، ائتلاف‌ها و اتحادها در روابط بین‌الملل جایگاه ویژه‌ای دارد و تعیین‌کنندۀ نحوۀ توزیع قدرت در نظام بین‌المللی است؛ بر همین اساس، و به‌دلیل اتخاذ دکترین سیاست خارجی جدی و عملگرای جمهوری اسلامی ایران مبتنی‌بر نگاه به شرق، رویکردسنجی مفاهیم مرتبط با سازمان‌هایی مانند بریکس که در این دکترین نقش ایفا می‌کند برای جامعۀ دانشگاهی روابط بین‌الملل ایران اهمیت می‌یابد. به‌همین دلیل، در 109 مقالۀ علمی-پژوهشی بررسی‌شده با رویکرد روابط بین‌الملل به‌طور اختصاصی و کامل یا به‌طور جزئی و به عنوان بخشی از مباحث به موضوع بریکس پرداخته شده است و با رویکردسنجی به «روش تحلیل محتوای مقوله‌ای» مبتنی‌بر کلیدواژه‌‌های نظری مطالعه شد. نتایج نشان می‌دهد در این حوزۀ مطالعاتی در نشریه‌های موسسات پژوهشی وابسته به نهادها و سازمان‌های موثر بر سیاستگذاری خارجی، مانند وزارت‌خارجه و مجمع تشخیص مصلحت نظام، پژوهشگران ایرانی به مقاله‌های با موضوع بریکس، نگاهی مبتنی‌بر اقتصاد سیاسی داشته‌اند و استقبال از تغییر بنیادین یا جزئی نظم و نظام بین‌الملل فعلی، تحلیل مسائل مرتبط به بریکس را شکل می‌دهد که بر اساس رویکرد چندجانبه‌گرایی و تمایل برای تبدیل‌شدن جهان تک‌قطبی به چند قطبی نگاشته شده است. در مجموع علائمی از ابتلا به «سندرم کیسینجر» نیز مشهود و لازم است در پژوهش‌های آینده آسیب‌شناسی شود.

iranian view on brics and developments in international system: examining the research approaches of iranian scientific-research articles on international relations

analyzing the articles of each discipline based on concepts can finally show the weaknesses and strengths in dealing with that concepts in the form of generalizable numerical data and can be used as a basic research in the direction of future research with a pathological approach. coalitions and alliances have a special place in ir and determine how power is distributed in the international system; on this basis and due to the adoption of the serious and pragmatic foreign policy doctrine of the islamic republic of iran based on looking to the east, the approach measurement of the concepts related to the organizations that play a role in this doctrine becomes important. for this reason, 109 articles with the approach of ir, which have exclusively or partially dealt with the issue of brics were evaluated using the categorical content analysis method based on theoretical keywords. finally, we achieved results in this field of study, including the attention of publications of research institutes affiliated with institutions and organizations effective in foreign policy to brics-related articles, such as the ministry of foreign affairs or the expediency discernment council, the iranian researcher’s political economy-based view on brics and welcoming the fundamental or partial change of the current international order and international system, analysis of issues related to brics based on the approach of multilateralism and the desire to transform the unipolar world into a multipolar one. in general, symptoms of kissinger syndrome are also evident, which should be diagnosed in future research.