شناسایی عوامل موثر بر بروز احساسات منفی و رفتار رانندگی با به‌ کارگیری رویکرد معادلات ساختاری

رانندگی یک فعالیت روزمره پیچیده است که نیازمند پردازش اطلاعات و تصمیم‌گیری‌های سریع است. این فرایند، به علت احتمال وقوع خطای انسانی، می‌تواند منبعی خطرناک و پرمخاطره باشد. تحقیقات نشان می‌دهند که عامل انسانی، به‌عنوان مهم‌ترین و پیچیده‌ترین مولفه در مثلث ایمنی رانندگی (وسیله نقلیه-محیط-راننده)، تاثیر قابل‌توجهی بر رفتار رانندگی دارد. این مطالعه به تحلیل عوامل موثر بر برانگیختگی احساسات منفی و رفتار رانندگی پرداخته است. رانندگی می‌تواند احساسات منفی مانند عصبانیت و استرس را ایجاد کند که هم سلامت روانی افراد و هم ایمنی جاده‌ها را به خطر می‌اندازد. تحقیق حاضر با استفاده از پرسشنامهٔ استاندارد رفتار رانندگی منچستر و پرسشنامه طراحی‌شده بر اساس ادبیات موضوع و داده‌های جمع‌آوری‌شده از 436 دانشجوی دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی، به بررسی عوامل موثر بر رفتار رانندگی پرداخته است. تحلیل داده‌ها با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و تکنیک حداقل مربعات جزئی (pls-sem) انجام‌شده است. عواملی مانند سن، جنسیت، تجربه رانندگی، ویژگی‌های شخصیتی و شرایط محیطی نظیر آب‌وهوا، روشنایی و زمان روز، نقش کلیدی در برانگیختگی احساسات منفی و شکل‌گیری رفتار رانندگی دارند. نتایج پژوهش نشان داد که مدل ارائه‌شده از اعتبار و پایایی بالایی برخوردار بوده و مقدار آلفای کرونباخ بالاتر از 7/0 تایید شد. همچنین متغیرهای پیش‌بینی‌کننده مستقل بوده و هم‌پوشانی ندارند. تمام 11 فرضیه مطرح‌شده پذیرفته شدند و مقدار q2 نشان‌دهنده قدرت پیش‌بینی مدل است. این تحقیق، با ارائه بینش‌های کلیدی درباره رفتار رانندگی، زمینه‌ای ارزشمند برای پژوهش‌های آتی فراهم کرده است و می‌تواند در کاهش خطرات رانندگی و بهبود ایمنی جاده‌ها موثر باشد.

identifying factors affecting the occurrence of negative emotions and driving behavior using the structural equation modeling

driving is a complex daily activity that requires rapid information processing and decision-making. due to the potential for human error, this process can pose significant risks. research indicates that the human factor—the most critical and complex component in the driving safety triangle (vehicle-environment-driver)—profoundly influences driving behavior. this study analyzes factors contributing to the arousal of negative emotions and their impact on driving behavior. driving often triggers negative emotions such as anger and stress, jeopardizing both mental health and road safety. using the standardized manchester driving behavior questionnaire and a custom survey based on literature, data were collected from 436 students at k. n. toosi university of technology. structural equation modeling (sem) and partial least squares sem (pls-sem) were employed for analysis. key factors—including age, gender, driving experience, personality traits, and environmental conditions (e.g., weather, lighting, time of day)—were found to significantly influence negative emotions and driving behavior. results demonstrated high validity and reliability of the proposed model, with cronbach's alpha exceeding 0.7. independent predictor variables showed no multicollinearity. all 11 hypotheses were supported, and the q² value confirmed the model's predictive power. by offering critical insights into driving behavior, this study provides a valuable foundation for future research and practical interventions to mitigate driving risks and enhance road safety.