تحلیل و طراحی الگوی بهبود بهره‌وری منابع انسانی در بخش عمومی (مطالعه‌ای در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی)

بهره‌وری منابع انسانی نقش حیاتی در بهبود عملکرد سازمان‌ها دارد و از آن به‌عنوان عامل اصلی برای توسعه و بقای سازمان‌ها یاد می‌شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر بهره‌وری منابع انسانی در وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و ارائه الگویی برای بهبود آن انجام شده است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ روش‌شناسی، آمیخته اکتشافی متوالی است. در ابتدا، داده‌های کیفی از طریق مصاحبه‌های عمیق و هدفمند با 18 نفر از مدیران بخش سلامت جمع‌آوری شد. مصاحبه‌ها با روش گلوله برفی و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در فرآیند تحلیل داده‌های کیفی، از تحلیل تماتیک استفاده شد و داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی موردبررسی قرار گرفتند و پس‌ازآن، داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار atlas.ti تجزیه‌وتحلیل و 118 کد اولیه، 75 مقوله فرعی و 6 مقوله اصلی احصاء شدند. در مرحله کمی، پرسشنامه‌ای محقق ساخته با 30 سوال بر اساس نتایج حاصل از مصاحبه‌ها و مدل‌های معتبر بهره‌وری منابع انسانی در پنج بخش مختلف شامل اطلاعات دموگرافیک، عوامل تاثیرگذار بر بهره‌وری منابع انسانی، چالش‌ها، فرصت‌ها و ارزیابی کلی عملکرد طراحی گردید. روایی پرسشنامه به‌صورت روایی محتوا از طریق ارزیابی توسط متخصصان و همچنین، روایی سازه از طریق تحلیل عاملی اکتشافی (efa) مورد ارزیابی و تایید قرار گرفت و پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ عدد (0/87) به دست آمد که نشان‌دهنده پایایی مطلوب ابزار اندازه‌گیری می‌باشد. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران وزارت بهداشت و دانشگاه‌های زیرمجموعه آن بود. تعداد حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 296 نفر تعیین و به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، پرسشنامه توزیع و جمع‌آوری و داده‌های کمی با استفاده از روش‌های آماری توصیفی و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان داد که عواملی مانند ارزیابی عملکرد، رضایت شغلی، شایستگی‌ها و محیط کاری بر بهره‌وری منابع انسانی تاثیر دارند. همچنین، چالش‌هایی مانند کمبود منابع و فرصت‌هایی نظیر آموزش و توسعه منابع انسانی، به‌عنوان عوامل موثر شناسایی شدند.

analysis and design of a human resource productivity improvement model in the public sector (a study in the ministry of health, treatment, and medical education)

human resource productivity is crucial for enhancing organizational performance and is a key factor for organizational development and survival. this study aims to identify the factors influencing human resource productivity in the ministry of health, treatment, and medical education and propose a model for improvement. the research is applied in purpose and follows a sequential exploratory mixed-methods approach. initially, qualitative data were collected through in-depth, purposeful interviews with 18 health sector managers, using snowball sampling until theoretical saturation. the data were analyzed using thematic analysis, with three stages: open, axial, and selective coding. the analysis, conducted with atlas.ti software, resulted in 118 initial codes, 75 sub-categories, and 6 main categories. in the quantitative phase, a researcher-developed 30-item questionnaire was designed based on the interview results and established human resource productivity models. the questionnaire covered demographic information, factors influencing productivity, challenges, opportunities, and performance evaluation. content validity was assessed by experts, and construct validity was confirmed through exploratory factor analysis (efa). reliability was confirmed with cronbach’s alpha (0.87), indicating satisfactory reliability. the study’s statistical population included managers from the ministry of health and its affiliated universities. using cochran’s formula, the sample size was 296 participants, and data were collected via simple random sampling. quantitative data were analyzed using descriptive statistics and structural equation modeling. the results showed that factors such as performance evaluation, job satisfaction, competencies, and work environment affect human resource productivity. challenges like resource shortages and opportunities such as training and development were identified as significant factors.