تحلیل مولفه‌های موثر بر ارزیابی بلوغ صنعت 4/0 در بانکداری ایران

بانکداری به‌عنوان یکی از ارکان حیاتی اقتصاد، با تحولات عمیق و بنیادین ناشی از ظهور صنعت 4/0 مواجه شده است. صنعت 4/0 با ترکیب پیشرفته‌ترین فناوری‌ها نظیر اینترنت اشیا، هوش مصنوعی و سیستم‌های سایبری-فیزیکی امکان ایجاد زنجیره‌های ارزش هوشمند و چابک را در سیستم‌های بانکی فراهم می‌کند. این تحولات بانک‌ها را با چالش‌های مدیریتی و فنی متعددی، به‌ویژه در مواجهه با محدودیت‌های فناورانه و زیرساختی، روبه‌رو کرده است. در این پژوهش، مولفه‌های کلیدی تاثیرگذار بر ارزیابی سطح بلوغ بانک‌های ایرانی در پذیرش و پیاده‌سازی فناوری‌های صنعت 4/0، با تاکید بر بلوغ دیجیتال، شناسایی و تحلیل شده‌اند. این پژوهش با روش کیفی و از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان بانکی و فناوری اطلاعات انجام‌شده و داده‌ها با روش تحلیل محتوای پنهان بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که «زیرساخت‌های دیجیتال و فناوری‌های نوین» با زیرمعیارهایی نظیر بهینه‌سازی زیرساخت‌ها و امنیت فراگیر، «خدمات هوشمند و مشتری‌محور» شامل رایانش ابری و دستگاه‌های خودپرداز هوشمند، «تحول دیجیتال و مدیریت تغییر» با زیرمعیارهایی همچون نگرش دیجیتالی و تصمیم‌گیری غیرمتمرکز، «قوانین و استانداردهای دیجیتال» شامل استاندارد باز و محافظت از مالکیت معنوی، «کسب‌وکار هوشمند و داده‌محور» با محوریت هوش تجاری و خدمات سرویس‌گرا و «فرآیندهای یکپارچه و هوشمند» شامل قرارداد هوشمند و داده‌کاوی، مولفه‌های اساسی در بلوغ صنعت 4/0 در بانکداری ایران محسوب می‌شوند. این پژوهش با ارائه چارچوبی جامع برای ارزیابی سطح بلوغ بانک‌ها، به آن‌ها کمک می‌کند تا از طریق بهینه‌سازی زیرساخت‌ها و فرآیندها، رقابت‌پذیری و بهره‌وری خود را در بازارهای مالی افزایش دهند.

analyzing effective components in industry 4.0 maturity for iranian banking

banking, as one of the vital pillars of the economy, is undergoing profound and transformative changes driven by the advent of industry 4.0. this industrial revolution, characterized by the integration of advanced technologies such as the internet of things (iot), artificial intelligence (ai), and cyber-physical systems, enables the creation of agile and intelligent value chains within banking systems. these advancements, however, present significant managerial and technical challenges, particularly in addressing technological and infrastructural constraints. this study identifies and evaluates the key components affecting the assessment of the maturity level of iranian banks in adopting and implementing industry 4.0 technologies, with an emphasis on digital maturity. employing a qualitative approach, the research gathered data through semi-structured interviews with banking and it experts, analyzing them using latent content analysis. the findings reveal that &digital infrastructure and emerging technologies,& with sub-criteria such as optimizing infrastructure and ensuring pervasive security, &smart and customer-centric services,& including cloud computing and advanced atms, &digital transformation and change management,& with sub-criteria such as fostering a digital mindset and enabling decentralized decision-making, &digital laws and standards,& including open standards and intellectual property protection, &smart and data-driven business,& encompassing business intelligence and service-oriented models, and &integrated and intelligent processes,& with sub-criteria like smart contracts and data mining, are critical factors in achieving industry 4.0 maturity in the iranian banking sector. this research provides a comprehensive framework for assessing the maturity level of banks, empowering them to optimize their infrastructure and processes to enhance competitiveness and efficiency in financial markets.