تاثیر بحران مالی بر رفتارهای اجتناب مالیاتی با نقش میانجی مدیریت سود در شرکت‌‌های پذیرفته شده در بازار بورس عراق

هدف: هدف تحقیق حاضر بررسی نقش میانجی مدیریت سود بر رابطه بین بحران مالی و اجتناب مالیاتی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار عراق می باشد.روش: در پژوهش حاضر با توجه به اینکه برای گردآوری اطلاعات از مشاهده، آزمایش، و برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آماری و معیارهای پذیرفته شده استفاده شده، از نظر هدف، پژوهشی بنیادی- تجربی است. همچنین با توجه به اینکه پژوهش حاضر درصدد بررسی اثر متغیرها بر یکدیگر است، یک پژوهش همبستگی می باشد. از لحاظ نوع داده ها، اسنادی بوده و از لحاظ زمان اجرا، پس رویدادی است. برای آزمون فرضیه ها، از داده های ترکیبی (سال- شرکت) با ماهیت گذشته نگر استفاده شده است. جامعه مورد مطالعه شامل همه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار عراق طی سال های 2013 تا 2022 بودند، که از بین این شرکت ها، 41 شرکت به عنوان نمونه آماری به روش حذف سیستماتیک انتخاب شدند. برای آزمون سه فرضیه اول تحقیق از روش رگرسیون چندگانه با استفاده از داده های ترکیبی و برای فرضیه چهارم از روش بارون و کنی (1986)، و آزمون سوبل نیز برای بررسی تاثیر میانجی گری متغیر مدیریت سود بر رابطه بین بحران مالی و اجتناب مالیاتی مورد استفاده قرار گرفت.یافته ها: بحران مالی بر اجتناب مالیاتی شرکت تاثیر مثبت و معنی داری دارد. همچنین بحران مالی، تاثیر مثبت و معنی داری بر مدیریت سود ندارد. مدیریت سود بیشتر، اجتناب مالیاتی شرکت را به شکل معنی داری افزایش می دهد. نقش میانجی گری مدیریت سود در رابطه بین بحران مالی و اجتناب مالیاتی مورد تایید قرار نگرفت. در نتیجه تنها فرضیه های اول و سوم پژوهش حاضر تایید شدند.نتیجه گیری: با توجه به اینکه فرضیه دوم که یکی از پیش شرط های تایید فرضیه چهارم پژوهش است، مورد تایید قرار نگرفت، لذا نمی توان نقش میانجی گری مدیریت سود را در رابطه بین بحران مالی و اجتناب مالیاتی پذیرفت. فرضیه دوم تحقیق بیان می دارد که بحران مالی، مدیریت سود را افزایش می دهد، در صورتی که در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار عراق این فرضیه تایید نشد؛ زیرا ممکن است مدیران در شرایط بحران مالی به جای مدیریت سود از ابزارهایی مانند مدیریت سیاست مالیاتی شرکت، معافیت های مالیاتی، کاهش و صرفه جویی واقعی در هزینه ها، مدیریت افزایش فروش از طریق بازاریابی و... یا روش های دیگری استفاده نمایند.

the impact of the financial crisis on tax avoidance behaviors: the mediating role of earnings management in companies listed on the iraqi stock exchange

purpose: the objective of this study is to investigate the mediating role of earnings management in the relationship between the financial crisis and tax avoidance among companies listed on the iraqi stock exchange. method: in the present study, observation, experimentation, and statistical methods were employed to collect data, categorizing it as fundamental-empirical research in terms of purpose. additionally, since this study aims to examine the interrelationships between variables, it is classified as a correlational study. in terms of data type, it is documentary, and regarding implementation time, it is post-event. to test the hypotheses, combined data (year-company) with a retrospective nature were utilized. the study population comprised all companies listed on the iraqi stock exchange from 2013 to 2022. from this population, 41 companies were selected as a statistical sample using a systematic exclusion method. to test the first three hypotheses of the study, we employed the multiple regression method utilizing mixed data. for the fourth hypothesis, we applied the baron and kenny method (1986) along with the sobel test to examine the mediating effect of earnings management on the relationship between the financial crisis and tax avoidance. findings: the findings indicate that the financial crisis has a positive and significant impact on the company's tax avoidance strategies. additionally, the financial crisis does not have a positive or significant effect on earnings management. however, increased earnings management significantly enhances the company's tax avoidance strategies. the role of earnings management as a mediator in the relationship between the financial crisis and tax avoidance was not substantiated. consequently, only the first and third hypotheses of this study were supported. conclusion: since the second hypothesis, which is a prerequisite for confirming the fourth hypothesis of the study, was not validated, the mediating role of earnings management in the relationship between the financial crisis and tax avoidance cannot be accepted. the second hypothesis of the study posits that the financial crisis leads to an increase in earnings management. however, this hypothesis was not supported by the findings from companies listed on the iraqi stock exchange. this may be because managers tend to employ alternative strategies during financial crises, such as adjusting the company's tax policy, utilizing tax exemptions, reducing real costs, increasing sales through marketing efforts, and other methods, rather than engaging in earnings management.