طراحی و تبیین الگوی شایستگی‌های مدیران مدارس برای رهبری اثربخش در مدارس ایران

مقدمه و هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین شایستگی‌های ضروری مدیران برای رهبری اثربخش در مدارس انجام شده است. این مطالعه با استفاده از روش فراترکیب و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلمان و مدیران مدارس، به بررسی و تحلیل شایستگی‌های مدیران پرداخته است. روش‌شناسی پژوهش: در بخش فراترکیب، 164 مقاله مورد بررسی قرار گرفت که از میان آنها 25 مقاله با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور انتخاب شدند. همچنین، 20 نفر از اساتید دانشگاهی، معلمان و مدیران مدارس نیز به عنوان نمونه در بخش مصاحبه با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور انتخاب شدند. داده‌های به دست آمده از تحلیل مقاله‌ها و مصاحبه‌ها با استفاده از روش کدگذاری سه مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. پایایی کدگذاری‌ها از طریق ضریب توافق کاپا در نرم‌افزار spss و با مقدار 0.77 تایید شد. روایی پژوهش نیز با استفاده از نظر متخصصان تحقیق کیفی تایید گردید. یافته‌ها: نتایج فراترکیب منجر به شناسایی 111 کد باز شد که در 8 مقوله کلی شامل شایستگی‌های فردی و شخصیتی، شایستگی‌های اخلاقی و فرهنگی، شایستگی‌های ارتباطی و بین‌فردی، شایستگی‌های مدیریت سازمانی، شایستگی‌های رهبری تحولی و الهام‌بخش، شایستگی‌های فناورانه، شایستگی‌های رهبری آموزشی و شایستگی‌های فنی و تخصصی دسته‌بندی شدند. نتایج حاصل از مصاحبه‌ها نیز نتایج فراترکیب را تایید کرده و 46 کد باز دیگر به آن افزوده شد و در نهایت با حذف کدهای تکراری الگوی پژوهش در قالب 128 کد باز تدوین شد .بحث و نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان می‌دهد که رهبری اثربخش در مدارس نیازمند مجموعه‌ای از شایستگی‌های چندگانه است که شامل شایستگی‌های فردی، میان‌فردی، مدیریتی و علمی و تخصصی می‌شود.

designing and explaining the pattern of competencies of school principals for effective leadership in iranian schools

background and objective: this study aimed to identify and articulate the essential competencies required for school principals to achieve effective leadership. using a meta-synthesis approach combined with semi-structured interviews with teachers and principals, the research sought to examine and analyze the competencies that contribute to successful school leadership.research methodology: in the synthesis analysis phase, 164 articles were reviewed, of which 25 were selected through purposive criterion-based sampling. to complement these findings, 20 university professors, teachers, and school principals were interviewed using purposive criterion sampling. the collected data from both articles and interviews were analyzed through three stages of coding (open, axial, and selective). the reliability of the coding was confirmed by the kappa agreement coefficient (0.77) using spss software, while the validity of the results was ensured through expert review in qualitative research.findings: the meta-synthesis process identified 111 open codes, which were grouped into eight overarching categories: personal and individual competencies, ethical and cultural competencies, communication and interpersonal competencies, organizational management competencies, transformational and inspirational leadership competencies, technological competencies, educational leadership competencies, and technical and professional competencies. the interview data supported these findings and contributed an additional 46 open codes finally, by removing duplicate codes, the research pattern was developed in the form of 128 open codes.conclusion: the findings highlight that effective school leadership requires a multidimensional set of competencies, encompassing personal, interpersonal, managerial, scientific, and professional domains. the proposed competency framework provides valuable insights for the selection, training, and evaluation of school principals, ultimately contributing to the enhancement of educational leadership quality.