اثربخشی آموزش گروهی ذهن‌آگاهی بر سکوت سازمانی، استرس شغلی و ادراک شایستگی معلمان ابتدایی با فرسودگی شغلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش گروهی ذهن‌آگاهی بر سکوت سازمانی، استرس شغلی و ادراک شایستگی در معلمان ابتدایی با فرسودگی شغلی انجام شد. فرسودگی شغلی یکی از معضلات شایع به‌ویژه در معلمان ابتدایی است که نه‌تنها عملکرد آن‌ها را کاهش می‌دهد، بلکه سلامت روانی و کیفیت آموزش را در مدارس تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. با توجه به مولفه‌های درون‌ساختی مرتبط با این پدیده مانند سکوت سازمانی، استرس شغلی و ادراک شایستگی، این پژوهش در قالب یک طرح نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل انجام گرفت. جامعة آماری شامل معلمان شاغل در مدارس ابتدایی شهر اردبیل در سال تحصیلی 1403–1404 بود. برای نمونه‌گیری، پس از هماهنگی با ادارة آموزش و پرورش، از میان مناطق آموزشی مختلف، 8 مدرسة ابتدایی با روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و سپس با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، 30 نفر از معلمین این مدارس به‌عنوان نمونه و به صورت هدفمند براساس ملاک‌های فرسودگی شغلی انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15=n) و کنترل (15=n) جای گرفتند. گروه آزمایش طی 8 هفته در 11 جلسه آموزش گروهی ذهن‌آگاهی‌ شرکت کردند. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه‌های فرسودگی شغلی، سکوت سازمانی، استرس شغلی و ادراک شایستگی گردآوری و با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. نتایج نشان داد که آموزش ذهن‌آگاهی موجب کاهش معنادار در سکوت سازمانی و استرس شغلی و افزایش معنادار در ادراک شایستگی معلمان شد؛ این تغییرات در مرحلة پیگیری نیز پایدار ماندند. یافته‌ها بیانگر نقش اثربخش آموزش ذهن‌آگاهی در بهبود شاخص‌های روان‌شناختی موثر بر فرسودگی شغلی معلمان ابتدایی هستند. این مداخله می‌تواند به‌عنوان یک راهکار عملی برای ارتقاء سلامت روان معلمان و بهبود کیفیت نظام آموزشی به‌کار گرفته شود.

the effectiveness of group mindfulness training on organizational silence, job stress, and perceived competence of elementary school teachers with job burnout

the present study aimed to investigate the effectiveness of group mindfulness training on organizational silence, job stress, and perceived competence among elementary school teachers experiencing job burnout. teacher burnout is a widespread issue that negatively impacts educators’ performance and mental health, as well as the quality of education. given the internal components associated with burnout—namely, organizational silence, job stress, and perceived competence—this study employed a quasi-experimental design with pre-test, post-test, and follow-up assessments along with a control group. the statistical population included all elementary school teachers in ardabil during the 2023–2024 academic year. a multistage cluster sampling technique was employed for school selection. eight elementary schools were systematically selected from diverse educational districts. subsequently, purposive sampling was utilized to recruit 30 teachers meeting predetermined criteria for job burnout (maslach burnout inventory score ≥27)., participants were randomly allocated into either the experimental (n=15) or control (n=15) group. the experimental group participated in an 8-week mindfulness training program with 11 structured sessions. data were collected using standardized questionnaires measuring job burnout, organizational silence, job stress, and perceived competence, and analyzed through repeated-measures anova. the results showed that mindfulness training significantly reduced organizational silence and job stress, while it enhanced teachers’ perceived competence. these positive effects remained stable during the follow-up phase. the findings highlight the beneficial role of mindfulness-based interventions in improving psychological and professional outcomes for teachers. given its simplicity, cost-effectiveness, and strong impact, mindfulness training could be implemented as a practical strategy within in-service teacher education to promote mental health and teaching effectiveness in educational settings.