کاهش تکیه‌ای و حذف در همپایگی سازه‌ای و غیرسازه‌ای در زبان فارسی از منظر دستور شناختی

پژوهش حاضر به بررسی کاهش تکیه ای و حذف در انواع ساختار همپایه از منظر دستورشناختی لانگاکر پرداخته است. داده‌های مورد بررسی در این پژوهش از دو گونۀ فارسی معیار و محاوره‌ای گردآوری شده‌اند. یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که در دستور شناختی به هنگام ترکیب دو همپایه با یکدیگر، عناصر موجود در همپایۀ دوم که با هم‌تراز‌هایشان در همپایۀ اول همپوشانی مفهومی دارند یا دچار کاهش تکیه‌ای می‌شوند، یا از همپایۀ دوم به‌طور کامل حذف می‌شوند و نمود آوایی نخواهند داشت، در عوض آن عناصر واژگان و ساخت‌هایی که در همپایۀ دوم با ساختی در همپایۀ نخست همپوشانی مفهومی نداشته باشند، دارای برجستگی تکیه‌ای بیشتری می‌شوند. مفهوم تمایزگذار در تحلیل داده‌های این پژوهش از اهمیت بالایی برخوردار است؛ بدین معنی که محتوای بیان‌شده در یک پنجرۀ بندی در پنجرۀ متقدم آن ظاهر نمی‌گردد. نکتۀ مهم اینکه در پنجره‌ء دوم ساختار‌های حذف و همپایه، عبارتی که خودش بند نیست، در قیاس با موردی که بند است خوانش شبه‌بند پیدا می‌کند. همچنین بررسی‌های انجام‌شده در این پژوهش نشان می‌دهد که جایگاه تمایزگذار زمانی که بند پایه را وقفه‌دار می‌کند در ساختار‌های مورد بررسی دارای اهمیت است. به بیان ساده‌تر تمایزگذار مستقیماً پس از ضدتمایزگذار می‌آید.

accentual reduction and ellipsis in constituent and non-constituent coordination in persian: a cognitive grammar approach

the syntactic process of coordination, commonly attributed to both constituent and non-constituent constructions, has long been a focus of linguistic inquiry. the objective of this descriptive-analytical study is to investigate reduction and ellipsis phenomena in various coordinate constructions from a langackerian cognitive grammar perspective. the data examined in this research were gathered from two standard and colloquial varieties of persian. the findings of this study demonstrate that within cognitive grammar, during the combination of two coordinate constructions, elements present in the second construction that conceptually overlap with their counterparts in the first one either undergo reduction or are entirely deleted from the second construction, resulting in no phonetic representation; conversely, lexical elements and structures lacking conceptual overlap with those in the first constructon become more salient. the notion of differential in data analysis holds considerable importance, indicating that content expressed in one clausal window does not manifest in the preceding window. a crucial observation is that in the second window of ellipsis and coordination constructions an expression which is not considered as a clause would be interpreted as quasi-clausal in contrast to a clause itself. furthermore, the examinations conducted in this research reveal the significance of the placement of the differential, when it interrupts the baseline clause. put simply, differential directly follows the anti-differential.