منحنی فیلیپس و رفتار مصرف ‏کننده برمبنای کالاهای گیفن و وبلن تحت تکانه‏ پایه پولی

هدف این مقاله، بررسی رفتار مصرف‏کنندگان در زمینه کالاهای گیفن و وبلن در اثر تکانه پولی است. با استفاده از الگوی تعادل عمومی تصادفی پویا (dsge) واکنش‌ متغیرهای کلان اقتصادی ایران براساس داده‌های فصلی طی دوره زمانی 1401-1380 تحلیل شد. نتایج این مطالعه نشان داد که با وارد شدن تکانه پایه پولی، تورم و تقاضا برای نیروی کار افزایش و نرخ بهره حقیقی کاهش یافته و سرمایه‏گذاری ابتدا در کوتاه مدت واکنش مثبت داشته اما در نهایت با کاهش مواجه شده است. با افزایش مخارج مصرفی خانوار، واردات کالاهای مصرفی، سرمایه‏ای و واسطه‏ای نیز افزایش یافته است. تکانه پایه پولی مصرف را بیشتر از تولید و سرمایه‏گذاری تحت تاثیر قرار داده لذا این تکانه اثر مثبت بر تورم و مصرف داشته که مبین وجود رفتار مصرف کننده براساس نقص کننده قانون تقاضا بوده، اما رفتاری عقلایی داشته است. در نتیجه می‏توان شناسایی کالاهای گیفن و وبلن براساس دهکهای درآمدی خانوارها، افزایش تولید به میزان نیاز جامعه، اجرای سیاست تثبیتی بخصوص برای کالاهای گیفن، کاهش میزان اثر پایه پولی با درآمدهای نفتی و همچنین سرمایه‏گذاری مناسب در تحقیق و توسعه را به سیاستگذاران پیشنهاد نمود.

phillips curve and consumer behavior based on giffen and veblen goods under monetary floor effect

the aim of this article is to examine consumer behavior regarding giffen and veblen goods in response to monetary shocks. using the dynamic stochastic general equilibrium (dsge) model, the reactions of iran’s macroeconomic variables were analyzed based on seasonal data from the period 2001-2022. the results of this study showed that following a monetary base shock, inflation and labor demand increased, while the real interest rate decreased. investment initially exhibited a positive short-term reaction but eventually declined. with the rise in household consumption expenditures, imports of consumer, capital, and intermediate goods also increased. the monetary base shock affected consumption more significantly than production and investment. therefore, this shock had a positive impact on inflation and consumption, indicating consumer behavior that violates the law of demand but remains rational. as a result, it is recommended that policymakers focus on identifying giffen and veblen goods based on household income deciles, increasing production to meet societal needs, implementing stabilization policies particularly for giffen goods, reducing the impact of the monetary base through oil revenues, and making appropriate investments in research and development.