اثر تغییرات قیمت گاز طبیعی بر پویایی های نرخ ارز واقعی و تراز تجاری ایران: کاربرد الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری (svar)

نوسانات قیمتی در بازارهای انرژی به عنوان عامل کلیدی در اقتصاد شناخته می شوند. تغییرات قیمت گاز طبیعی می تواند به عنوان متغیری مهم در تحلیل پویایی های اقتصادی و مالی کشورهای صادرکننده انرژی، نظیر ایران به کار رود. این مطالعه به بررسی تاثیر تغییرات قیمت گاز بر نرخ ارز و تراز تجاری ایران در بازه زمانی 1380 تا 1400، با مدل svar می‎پردازد. نتایج نشان می‌دهد که قیمت گاز اثر منفی بر نرخ ارز دارد. در رابطه با اثر قیمت گاز بر تراز جاری، هرچند ضریب قیمت گاز در معادله تراز تجاری منفی است، اما این اثر از نظر آماری معنادار نیست. همچنین، قیمت گاز اثر مثبت بر تولید دارد. علاوه براین، بر اساس نتایج توابع ضربه-واکنش نرخ ارز در واکنش به شوک قیمت گاز در کوتاه‌مدت افزایش می‌یابد و این اثر در طول زمان پایدار می‌ماند. همچنین، تراز تجاری در ابتدا با کاهش مواجه می‌شود، اما اثر منفی شوک قیمت گاز در دوره‌های بعدی تعدیل می‌شود که بیانگر تاثیر موقتی شوک قیمت گاز بر تراز تجاری است. در نهایت، شوک قیمت گاز ابتدا اثری منفی بر تولید دارد، اما از دوره سوم به بعد این اثر مثبت شده و منجر به افزایش تولید می‌شود. است. در نهایت، یافته های پژوهش نشان می دهد که نوسانات قیمت گاز طبیعی نقش قابل توجهی در تعیین شاخص های کلان اقتصادی نظیر نرخ ارز واقعی و تولید ناخالص داخلی دارند. از منظر سیاستی، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران با اتخاذ راهکارهایی برای کاهش آسیب پذیری اقتصاد در برابر شوکهای قیمتی انرژی، ثبات بیشتری در اقتصاد کلان ایجاد کنند. همچنین، بهبود تنوع منابع درآمدی و کاهش وابستگی به صادرات انرژی میتواند به عنوان راهبردی موثر برای تعدیل اثرات منفی نوسانات قیمت گاز موردتوجه قرار گیرد

the impact of natural gas price changes on the dynamics of iran’s real exchange rate and trade balance: an application of the svar model

price fluctuations in energy markets significantly influence the economies of energy-exportingcountries like iran. this study investigates the impact of natural gas price changes on iran’sreal exchange rate and current account balance from 2001 to 2021 using a structural vectorautoregression (svar) model. results reveal that natural gas prices have a significant negativeeffect on the real exchange rate, indicating that rising gas prices strengthen the domesticcurrency due to increased foreign exchange earnings. however, the effect on the currentaccount balance is not statistically significant. additionally, gas prices positively andsignificantly influence iran’s gross domestic product (gdp).impulse response analysis showsthat shocks to gas prices do not significantly affect the real exchange rate or trade balance.while such shocks temporarily reduce gdp during the first two periods, their impact is notsignificant thereafter. the findings highlight the crucial role of natural gas price volatility inshaping key macroeconomic indicators like the real exchange rate and gdp.from a policyperspective, reducing economic vulnerability to energy price shocks is essential to enhancemacroeconomic stability. diversifying income sources and decreasing reliance on energyexports are recommended strategies to mitigate the adverse effects of gas price fluctuations.