آموزۂ مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قصص قرآنی

مسئولیت‌پذیری اجتماعی، فضیلتی اخلاقی بوده که در تحکیم و سامان‌بخشی به روابط اجتماعی اثرگذار است. این آموزه در داستان‌های قرآن کریم، به روشنی بازتاب یافته و به تصویر کشیده شده است. با توجه به نقش تربیتی داستان و جایگاه آموزه مسئولیت‌پذیری اجتماعی در تحّول رویکرد عملی جامعه، بازشناسی ابعاد آن در داستان‌های قرآن کریم ضروری است. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل ابعاد مسئولیت‌پذیری اجتماعی در داستان‌های انبیاء(ع) و استخراج درس‌ها و آموزه‌هایی بوده که می‌تواند به تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در جوامع معاصر کمک کند. در این راستا، مضامین و اصول انسانی موجود در این داستان‌ها بررسیشده تا بتوان الگوهایی را برای بهبود رفتارهای اجتماعی و مسئولیت‌پذیری فراهم آورد. روش پژوهش در این مقاله تحلیل کیفی متن و بررسی تطبیقی بوده که با آن به تحلیل داستان‌های قرآن پرداخته شده است. بدین روی، تفاسیر، کتاب‌های اخلاق اجتماعی و قرآن‌پژوهی و اندیشه‌های متفکران اجتماعی مسلمان، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش‌ نشان می‌دهد که داستان‌های انبیاء در قرآن کریم، ابعاد گونا گونی از این آموزه دینی و متعالی را به تصویر کشیده که عبارت‌اند از: عدالت‌ورزی و انصاف، وفاداری و حفظ پیوند و انسجام اجتماعی، بخشایش، همدلی، همکاری و همیاری، رفع مشکلات و نیازهای دیگران، رحم و محبت و موّدت، امر به معروف و نهی از منکر.

the instruction of social responsibility in qur'anic narratives

social responsibility is an ethical virtue that significantly influences the reinforcement and organization of social relationships. this concept is vividly reflected and illustrated in the narratives of the holy quran. given the educational role of narratives and the significance of the concept of social responsibility in transforming the practical approach of society, it is essential to recognize its dimensions within the stories of the holy quran. the aim of the present research is to examine and analyze the dimensions of social responsibility in the stories of the prophets (peace be upon them) and to extract lessons and teachings that can contribute to the enhancement of social responsibility in contemporary societies.in this regard, the human themes and principles present in these narratives have been examined to provide models for improving social behaviors and fostering social responsibility. the research method in this article employs qualitative text analysis and comparative study to analyze the narratives of the quran. consequently, interpretations and texts on social ethics, quranic studies, and the thoughts of muslim social thinkers will be given greater attention. the findings of the research indicate that the stories of the prophets in the holy quran illustrate various dimensions of this elevated religious teaching, which include: justice and fairness, loyalty and maintaining social bonds and cohesion, forgiveness, empathy, collaboration and assistance, addressing the problems and needs of others, mercy, love, and affection, and enjoining good and forbidding wrong.