تحلیل مضمون ابعاد تحول روانشناختی حاصل از رنج از دیدگاه قرآن کریم

امروزه بسیاری از تحقیقات روانشناختی بروی احساسات مثبت متمرکز شده اند و این رویکرد گاه منجر به نادیده گرفتن اهمیت رنج در زندگی انسان می شود. این در حالی است که رنجها و احساسات منفی می توانند معانی و درس های مهمی به ما بیاموزد و به عنوان محرکی برای رشد فردی و تحول روانشناختی عمل کنند. از این رو ضروری است به جای نادیده گرفتن رنجها، به تحلیل و بررسی آنها پرداخته و از این تجربیات در راستای تحول روانشناختی بهره برداری کنیم. این پژوهش با هدف بررسی نقش رنج در تحول روانشناختی، آیات قرآن کریم را به عنوان منبعی جامع تحلیل کرده است. این پژوهش از نوع کیفی و به روش تحلیل مضمون است. تحلیل داده ها توسط نرم افزار maxqda انجام پذیرفت که در مجموع با مطالعة کامل مضامین مرتبط با رنج در قرآن ابتدا 167 کد شناسایی و سپس از میان آنها 2 مضمون فراگیر، 5 مضمون سازمان دهنده، 10 مضمون پایه استخراج شدند. روابط میان این مضمونها نیز درقالب یک الگو ارائه شد. یافته ها نشان داد که از دیدگاه قرآن رنجها می توانند به تحول روانشناختی منجر شوند. بدین صورت که با تاثیر بروی نگرش و عملکرد انسانها موجب تغییرات مثبت فکری، معنوی، رفتاری، عاطفی و امید به زندگی می شوند. تغییراتی که مستلزم عواملی چون تفکر بازنگرانه ، آگاهی اخلاقی ، خودآگاهی ، تجربه معنوی ، درک معنای زندگی ، پرورش رفتارهای سازگارانه ، ارتباط معنوی ، امید به بخشش الهی ، امید به پاداش الهی و امید به لطف الهی می باشند.

examining the dimensions of psychological evolution resulting from suffering from the perspective of the holy quran by the method of thematic analysis

in contemporary psychological research, much attention is devoted to positive emotions, which sometimes leads to the neglect of the importance of suffering in human life. however, suffering and negative emotions can impart significant meanings and lessons, acting as catalysts for personal growth and psychological transformation. therefore, rather than disregarding suffering, it is essential to analyze and examine it, leveraging these experiences for psychological development. this study aims to explore the role of suffering in psychological transformation by analyzing the verses of the holy quran as a comprehensive source. the research follows a qualitative approach using thematic analysis. data analysis was conducted using maxqda software, which led to the identification of 167 initial codes. from these, two overarching themes, five organizing themes, and ten basic themes were extracted. the relationships between these themes were presented in the form of a model. the findings revealed that, according to the quran, suffering can lead to psychological transformation by influencing individuals' attitudes and behaviors, resulting in positive cognitive, spiritual, behavioral, emotional changes, and increased hope for life. these changes are facilitated by factors such as reflective thinking, moral awareness, self-awareness, spiritual experience, understanding the meaning of life, the cultivation of adaptive behaviors, spiritual connection, hope for divine forgiveness, hope for divine reward, and hope for god's grace.