تبیین رابطۀ فرایند طراحی وید و تعاملات اجتماعی ساکنان در فضاهای مسکونی شهر تهران

وید به‌عنوان فضایی تهی، دارای دامنهٔ تاثیرات وسیع در حوزه‌های گوناگون ازجمله معماری و شهرسازی است. بدین‌ترتیب، فضای تهی (وید) علاوه‌بر مشخصهٔ متمایز کالبدی و فیزیکی، ویژگی‌های مفهومی و کارکردی اجتماعی نیز خواهد داشت و درنتیجه، علاوه‌بر این‌که از ابعاد فضایی دارای مفهوم و اعتبار می‌‌شود، ممکن است کانون تمرکز معنا و مفاهیم و محل برقراری تعاملات مابین افراد نیز باشد. وید در فضاهای مسکونی با تعداد خانوار متفاوت، به‌عنوان قرارگاهی رفتاری براساس عناصر کالبدی، که دلالت بر تعیین مرزها و حدود دارد، محصور می‌شود. در این پژوهش، این ساختار فضایی از ابعاد شکلی، کالبدی و اجتماعی در دو بخش، شامل بررسی مدارک فرایند طراحی وید در نمونه‌های مطالعاتی مسکونی و نیز مصاحبه و مشاهدهٔ رفتار ساکنان، بررسی شده است. این پژوهش با هدف کاربردی به مطالعهٔ مولفه‌های فضایی موثر وید در فرایند طراحی و تاثیر آن در تعاملات اجتماعی ساکنان در فضاهای مسکونی شهر تهران می‌پردازد. این پژوهش از نظر روش‌شناسی، تحقیقی کیفی با رویکرد نظریۀ زمینه‌ای (گراندد تئوری) است. براساس پارامترهای مستخرج از متون و اسناد ادبی، مصاحبه‌ای از ساکنان هریک از تیپ‌های طبقه‌بندی‌شدهٔ مورد مطالعهٔ مسکونی بر پایهٔ تعداد خانوار، که شامل خانه‌های ویلایی، آپارتمان و مجتمع مسکونی بود، انجام شد و تحلیل نتایج آن در قالب دادهٔ آماری در نرم‌افزار maxqda  سنجیده شد. براساس این نتایج، ارتباط بین شاخصه‌های مستخرج از فرایند طراحی و مصاحبه از ساکنان که به امکان برقراری تعاملات اجتماعی بین ساکنان منجر می‌شد، بررسی شد.

interpreting the relationship between the void design process and residents’ social interactions in residential spaces in tehran

void, as an empty spatial entity, holds a wide range of influences across various fields, including architecture and urban planning. consequently, the void, in addition to its distinct physical and morphological characteristics, possesses conceptual and socio-functional dimensions. it not only acquires meaning and significance in spatial terms but also serves as a focal point for meanings and concepts and a site for interactions among individuals. in residential spaces, the void functions as a behavioral setting, enclosed by physical elements that define boundaries and limits. in this study, the spatial structure of the void is examined from formal, physical, and social perspectives. the research includes two sections: analyzing documentation related to the void design process in residential case studies and conducting interviews and behavioral observations of residents. the study, with an applied focus, investigates the spatial components influencing the void in the design process and its impact on social interactions among residents in residential spaces in tehran. methodologically, the research is conducted within a qualitative paradigm using a grounded theory approach. based on parameters derived from literature and documentary sources, interviews were conducted with residents of various residential typologies, including single-family houses, apartments, and residential complexes, categorized by the number of households. the analysis of the findings was performed using maxqda software to generate qualitative data. the results examine the interactions between the design process factors and the residents’ perspectives extracted from interviews.