بررسی تاثیر مولفه‌های اقلیمی گرم و خشک در طراحی کوشک‌های باغ‌های تاریخی از صفویه تا قاجاریه (مطالعۀ موردی: کوشک‌های چهل‌ستون، دولت‌آباد و شاهزاده)

کوشک، به‌عنوان اصلی‌ترین عنصر مصنوع در باغ ایرانی، تنها فضای سکونتی برون‌گرا در معماری ایرانی محسوب می‌شود. علت اصلی برون‌گرایی کوشک را می‌توان در امکان دید و منظر از تمام جبهه‌های آن به باغ و همچنین قرارگیری در خُرداقلیم باغ، به‌منزلۀ اکوسیستمی بسته، جست‌وجو کرد. پژوهش حاضر با هدف تبیین عوامل اقلیمی موثر در شکل‌گیری کوشک‌های باغ‌های ایرانی مناطق گرم و خشک، به بررسی پارامترهای اقلیمی در طراحی کوشک‌های باغ‌های چهل‌ستون، دولت‌آباد و شاهزاده به‌مثابۀ سه نمونهٔ ارزشمند از باغ‌ها و کوشک‌های بناشده از دوران صفویه تا قاجاریه، که ادواری مهم در باغ‌سازی ایرانی بوده‌اند، می‌پردازد. روش تحقیق این پژوهش از نوع کیفی با رویکرد توصیفی تحلیلی بر پایهٔ منابع کتابخانه‌ای بوده است. این پژوهش ضمن معرفی مشخصه‌های کالبدی، عناصر و فضاهای تشکیل‌دهندهٔ کوشک‌های باغ‌های ایرانی و تدوین راهبردهای طراحی اقلیمی در مناطق گرم و خشک، با شیوهٔ تطبیقی و تحلیلی، این معیارها را از کوشک‌های انتخابی استخراج می‌کند. همچنین، با تحلیل و ارزیابی پارامترهای طراحی اقلیمی در کوشک‌های منتخب، راهبردهای مختلف سرمایش ایستا در کوشک‌های باغ‌های تاریخی در مناطق خشک ایران شناسایی می‌شوند .طراحی کوشک‌ها با اهداف اقلیمی گرم و خشک، ازجمله محافظت از تابش و کاهش دما، تهویهٔ طبیعی، افزایش رطوبت و کنترل بادهای نامطلوب منطبق است.

investigating the effect of hot and arid climatic factors in the design of pavilions in historical gardens from safavid to qajar era(case studies: chehelsotoun, dolatabad and shazdeh pavilions)

the pavilion, as the main built element in the persian garden, is considered the only extroverted residential space in iranian architecture. the main reason for its extroversion can be found in the possibility of viewing the garden from all its fronts, as well as its location in the microclimate of the garden as a closed ecosystem. in many persian gardens in hot and arid regions, pavilions were used as the only extroverted residential spaces, often for temporary accommodation or for holding ceremonies. considering the importance of the pavilion in the persian garden, the present research aims to explain the climatic factors that are effective in the creation of pavilions in persian gardens located in hot and arid climates and to investigate the climatic parameters of pavilions design. the selected pavilions are chehelsotoun, dolatabad, and shazdeh, as three valuable examples of gardens and pavilions built from the safavid era to the qajar era, which is considered as an important period in persian gardening. the research method of this paper is qualitative, with a descriptive-analytical approach based on library research. while introducing the physical characteristics, elements and spaces that make up pavilions in persian gardens and compiling climate design strategies in hot and arid regions, this study recognizes these criteria in selected pavilions using a comparative and analytical method. by analyzing and evaluating the climate design parameters in the selected pavilions, different passive cooling strategies are identified in historic gardens’ pavilions in arid areas of iran.