حدود مصلحت و نوع مداخلات دولت در نظام اداری اسلامی

یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده نوع نظام اداری و شیوه مدیریت دولتی، اندازه دولت است که در پارادایم اداره امور عمومی، بزرگ و در پارادایم مدیریت دولتی نوین، کوچک است. مسئله اصلی آن است که حجم دولت در نظام اداری از منظر آموزه‌های اسلامی به چه میزان است؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اندازه دولت بستگی به حجم وظایف آن دارد. دولت مطلوب از منظر آموزه‌های اسلامی دولتی است که مسئول سعادت دنیا و آخرت مردم بوده و در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی، نظامی و سیاسی ورود ‌کند. این لزوماً به معنای بزرگ بودن حجم دولت نیست، بلکه وسعت دامنه مسئولیت‌ها را نشان می‌دهد. در حوزه اقتصاد اصل بر عدم جواز دخالت دولت در بازار است و یگانه معیار بنیادین مداخلات دولت، مصلحت و نه منفعت عمومی است. این معیار، میزان و نوع مداخلات را نیز تعیین می‌کند. مداخلات ممکن است به‌صورت تولی‌گری، سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و نظارت باشد. از این منظر دولت نه کوچک است و نه بزرگ، بلکه چنان توانمند است که وظایفش را با اتکا و مشارکت مردم انجام می‌دهد. روش تحقیق، تحلیلی و مبتنی بر آموزه‌های اسلامی و بهره‌گیری از اندیشه صاحب‌نظران اسلامی است.

the limits of public interest and the type of government interventions in the islamic administrative system

one of the most determining factors in the type of administrative system and government management approach is the size of the government, which in the paradigm of public administration, is large, and in the paradigm of modern governance, is small. the main issue is to what extent the size of the government in the administrative system aligns with islamic teachings. research findings indicate that the size of the government depends on the extent of its responsibilities. an ideal government, according to islamic teachings, is responsible for the welfare of the people in this world and the hereafter and intervenes in economic, cultural, military, and political domains. this does not necessarily mean a large government but rather demonstrates the breadth of its responsibilities. in the economic realm, the principle of non-intervention of the government in the market is fundamental, and the sole fundamental criterion for government interventions is the public interest rather than personal gain. this criterion also determines the extent and type of interventions, which may include provision, policymaking, regulation, and supervision. from this perspective, the government is neither small nor large but rather capable of fulfilling its duties relying on and engaging with the people. the research methodology is analytical and based on islamic teachings, utilizing the ideas of islamic scholars.