خودکفایی غذایی و منابع آب؛ بازگشت به چالش آینده ایران

افزایش جمعیت در کنار تغییرات اقلیمی برای ایران تبعات عدیده‌ای در زمینه آب و غذا داشته و با توجه به تشدید آن، دغدغه آینده را دوچندان می‌کند؛ ضرورت بازنگری در منطق و رویه‌های نظام حکمرانی و سیاست‌گذاری کشور با نگاه به آینده، امری خطیر و مطالبه‌ای جدی است. متوسط مصرف سالانه آب در ایران حدود 96 میلیارد متر مکعب است که این رقم، حدود 8 درصد بیشتر از کل منابع آب تجدیدپذیر ایران (89 میلیارد مترمکعب) است. بدین‌سان، بین نیاز آبی و عرضه پایدار آب، شکاف بزرگی به وجود آمده که می‌تواند کشور را به‌سمت بحران اجتماعی و محیط زیستی با تاثیر تعیین‌کننده بر رفاه نسل‌های کنونی و آینده به پیش ببرد. در این پژوهش، با به‌کارگیری داده‌های اسنادی و تحلیل کیفی و تجربی آنها، نخست، آب در دسترس و نیاز آبی کشور درباره نیاز غذایی مطالعه شد. آنگاه، راه حل‌های احتمالی مقابله با بحران آب از منظر حکمروایی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتیجه نشان داد که علاوه بر محدودیت‌های شناخته شده آبی، منابع زمین نیز موانع قابل‌توجهی برای تولید پایدار غذا برای جمعیت روبه‌رشد ایران ایجاد می‌کند؛ نوسازی سیستم آبیاری، به‌کارگیری سیستم گلخانه‌ای و ساختن سدهای بیشتر نمی‌تواند به‌روش پایدار و مقرون به صرفه ای بحران آبی کشور را حل کند؛ در نتیجه، امید به خودکفایی در درازمدت، چشم‌انداز مطلوبی نخواهد داشت، به‌جای آن، سیاست‌گذاران باید هدف اصلی خود را تضمین امنیت غذایی کشور قرار دهند که می‌توان ضمن بهره برداری بهینه از منابع آب و خاک، تقویت سایر بخش‌های اقتصاد و امکان واردات کالاهای آب‌بر و نیز تولید این کالاها در نواحی پرآبِ جهان با سرمایه‌گذاری مشترک، به آن دست‌یافت.

food self-sufficiency and water resources: a return to iran’s future challenges

introductioniran possesses 0.3% of the world's renewable water resources, while hosting 1% of the global population. over the past few decades, water consumption in iran has consistently exceeded the initial water stress threshold (i.e., one-fourth of total renewable water) by nearly four times. currently, the average annual water consumption in iran is estimated at around 96 billion cubic meters, which is approximately 8% more than the total renewable water resources of iran (89 billion cubic meters) and about 50% higher than the scarcity threshold. more than half of the rural population (10.4 million people) lives in areas of high-water stress (4 million people) and in regions of acute water stress (6.4 million people). if the current conditions persist, in addition to the aforementioned economic and social issues, further harm will be inflicted on the environment, making it increasingly difficult to restore the environment to its normal state. on average, 90% of the country's water consumption is allocated to the agricultural sector, 7% to urban-domestic use, and 3% to industry. consequently, the increase in national water consumption is often justified by the rising water usage in agriculture. thus, urban and industrial water consumption, despite having relatively higher allocation priorities based on necessity, constitutes only one-tenth of total water consumption. therefore, transformative measures in the urban and industrial sectors inherently cannot have a significant impact on the national water crisis. therefore, reducing water consumption in agriculture is considered the only viable option to address the water crisis in iran, a situation that contradicts the country's goal of food self-sufficiency. a decline in agricultural activities in iran may have significant repercussions, not only for food security but also for the employment of approximately four million farmers, the majority of whom are over fifty years old and lack other professional skills. furthermore, a reduction in agricultural activities will lead to unemployment in other sectors of the economy. the objective of this research is to study the available water resources and water needs of the country in relation to food requirements, utilizing documentary data and qualitative analysis. subsequently, potential solutions to address the national water crisis will be explored. finally, the study will address the question of whether food self-sufficiency is achievable for iran without depleting its water resources.