تاملی پدیدارنگارانه به حقوق دانش آموزان: تحلیل تجارب زیسته مدیران مدارس

مقدمه و هدف: پرسش‌های اساسی پیرامون آگاهی مدیران مدارس از حقوق دانش‌آموزی، میزان پایبندی به حقوق دانش‌آموز و فراهم نمودن زمینه تحقق آنها در عمل، یک حوزه کمتر مطالعه شده در آموزش و پرورش ایران است. لذا این پژوهش با هدف ارائه تصویری روشن از روایت‌های مدیران مدارس از حقوق دانش‌آموزی، طراحی و اجرا شده است.روش‌شناسی پژوهش: برای پاسخ به سوالات اساسی مطرح شده، از روش پژوهش کیفی پدیدارنگاری استفاده شد. مشارکت کنندگان به روش نمونه گیری هدفمند مبتنی بر معیار برگزیده شدند تعریف شدند و سپس به روش گلوله برفی شناسایی و دعوت به مصاحبه شدند. پس از تهیه پروتکل مصاحبه، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با 20 نفر از مدیران جمع‌آوری شده و با استفاده از روش تحلیل محتوا، تجزیه و تحلیل شدند.یافته‌ها: تحلیل روایت‌های مدیران مدارس نشان داد که اگرچه مدیران به‌طورکلی از حقوق دانش‌آموزی آگاه هستند و آن را می‌پذیرند، اما در عمل با مسائل متعددی در تحقق این حقوق مواجه‌اند. از جمله آنها می‌توان به تعارض میان حقوق فردی دانش‌آموزی و الزامات اجتماعی مدرسه، عدم تطابق سیستم آموزشی با نیازهای متنوع دانش‌آموزان، نابرابری در دسترسی به امکانات، ناسازگاری روش‌های ارزشیابی با نیازهای نسل جدید، کاستی‌های سیستم آموزشی در تامین نیازهای بهداشتی و شکاف بین برابری و فراگیری در آموزش اشاره کرد.بحث و نتیجه‌گیری:  نتایج پژوهش نشان داد ناهماهنگی‌های عنوان شده علاوه بر ضعف آموزش‌های مدیران، عمدتاً ریشه در بافت اجتماعی و ساختار نظام آموزشی مانند محدودیت‌های بودجه‌ای، قوانین دست‌وپاگیر و عدم هماهنگی بین نهادها دارد. لذا، تحقق پایدار حقوق دانش‌آموزی مستلزم مشارکت فعال تمامی ذینفعان آموزش و پرورش در سیاست‌گذاری‌های آموزشی است.

a phenomenogarphic reflection on students' rights: an analysis of the lived experiences of principals

background and objective: question about principals' awareness of student rights, the degree of adherence to student rights, and providing the basis for their realization in practice, is a less studied field in iran's education. this research was designed with the aim of providing a delineation of the narratives of principals about student rights.research methodology: the phenomenography qualitative research method was used to answer the above basic questions. the participants were defined using the purposeful sampling method, and then they were identified by the snowball method and invited to an interview. the data were collected through in-depth semi-structured interviews with 20 principal and analyzed using the content analysis.findings: the findings showed that although principals are generally aware of student rights and accept them, in practice they have many issues in realizing them. among them is the conflict between the individual rights of students and the social requirements of the school, the incompatibility of the educational system with the diverse needs of students, the inequality in access to facilities, the incompatibility of evaluation methods with the needs of the new generation, the shortcomings of the educational system in meeting health needs, and the gap between equality and inclusion in education pointed out. conclusion: these inconsistencies are mainly rooted in the social context and the structure of the educational system, in addition to the weakness of managers' training, such as budget restrictions, cumbersome laws, and lack of coordination between institutions. therefore, the sustainable realization of student rights requires the active participation of all education stakeholders in educational policies.