منشاء قدرت از دیدگاه فارابی و ابن خلدون و رابطه آن با مشروعیت

هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش، بررسی منشا قدرت سیاسی از دیدگاه دو اندیشمند برجسته دوره میانه، یعنی فارابی و ابن‌خلدون، و تبیین رابطه آن با مفهوم مشروعیت است. این تحقیق بر آن است تا به پرسش‌های اساسی در این زمینه پاسخ دهد که قدرت سیاسی از نظر هر یک از این متفکران بر چه پایه‌ای استوار است و عقل، اراده، و دین در شکل‌گیری آن چه جایگاهی دارند.روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی– تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. در این روش، آثار فلسفی، اجتماعی و سیاسی فارابی و ابن‌خلدون مورد بررسی و تحلیل تطبیقی قرار گرفته تا تفاوت‌ها و شباهت‌های دیدگاه آنان در خصوص منشا قدرت و نسبت آن با مشروعیت تبیین شود.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فارابی منشا قدرت را در عقل و دانش می‌داند و آن را در قالب مفاهیم «تمکن» و «تحفظ» مطرح می‌سازد. وی قدرت را دارای دو مرتبه «مطلقه» و «ناقصه» می‌داند و قدرت حقیقی را از آنِ خداوند می‌شمارد که از طریق فیلسوفِ نبی و جانشینان او بر جامعه اعمال می‌شود. در مقابل، ابن‌خلدون منشا قدرت را در دو بعد اجتماعی و دینی تحلیل می‌کند و آن را در مفهوم «عصبیت» خلاصه می‌داند. وی عصبیت قومی را نسبت به عصبیت دینی برتر می‌شمارد و بر نقش اراده و نیروی جمعی در تکوین قدرت سیاسی تاکید می‌کند.نتیجه‌گیری: نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که تفاوت اساسی میان دیدگاه فارابی و ابن‌خلدون در تقدم عقل یا اراده به‌عنوان سرچشمه قدرت است. فارابی قدرت را ناشی از عقل و معرفت الهی می‌داند که مشروعیت خود را از اتصال به وحی و نبوت می‌گیرد، در حالی‌ که ابن‌خلدون مشروعیت را نه در عقل بلکه در واقعیت اجتماعی و عصبیت می‌جوید. بر این اساس، می‌توان گفت که فارابی به مشروعیت الهی و عقلانی و ابن‌خلدون به مشروعیت اجتماعی و تاریخی تاکید دارد.

the origin of power from the perspective of al-farabi and ibn khaldun and its relationship with legitimacy

research objective: the main objective of this research is to examine the origin of political power from the perspective of two prominent thinkers of the middle ages, namely alfarabi and ibn khaldun, and to explain its relationship with the concept of legitimacy. this research aims to answer the basic questions in this regard, such as what is the basis of political power according to each of these thinkers and what is the role of reason, will, and religion in its formation.research method: the present research was conducted with a descriptive analytical approach and based on library resources. in this method, the philosophical, social, and political works of alfarabi and ibn khaldun were examined and analyzed in a comparative manner to explain the differences and similarities in their views on the origin of power and its relationship with legitimacy.findings: the research findings show that alfarabi considers the origin of power to be in reason and knowledge and presents it in the form of the concepts of restraint and preservation.he considers power to have two levels: absolute and imperfect and considers true power to belong to god, which is exercised on society through the philosopher prophet and his successors. in contrast, ibn khaldun analyzes the origin of power in two dimensions: social and religious, and summarizes it in the concept of nervousness. he considers ethnic nervousness superior to religious nervousness and emphasizes the role of collective will and force in the formation of political power. conclusion: the result of the research shows that the fundamental difference between the views of alfarabi and ibn khaldun is in the primacy of reason or will as the source of power. alfarabi considers power to be derived from reason and divine knowledge, which derives its legitimacy from its connection to revelation and prophecy, while ibn khaldun seeks legitimacy not in reason but in social reality and nervousness.accordingly, it can be said that alfarabi emphasizes divine and rational legitimacy, while ibn khaldun emphasizes social and historical legitimacy