شناسایی عوامل اصلی مدل تاب آوری کارکنان با رویکرد ارتقاء تاب آوری در شرایط بحران در کارکنان سازمان آموزش و پرورش استان سمنان

هدف: بحران‌های نوظهور در محیط‌های آموزشی، ضرورت شناسایی سازوکارهای ارتقای تاب‌آوری را افزایش داده است. این پژوهش با هدف طراحی و ارائه مدل تاب‌آوری کارکنان آموزش و پرورش استان سمنان با رویکرد ارتقاء در شرایط بحران (اقتصادی، امنیتی و سلامت) انجام شد.روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی با رویکرد اکتشافی است که با استراتژی نظریه داده‌بنیاد انجام پذیرفت. جامعه آماری شامل خبرگان مدیریت منابع انسانی سازمان آموزش و پرورش استان سمنان بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع گلوله‌برفی، 12 نفر به عنوان مشارکت‌کننده انتخاب شدند تا اشباع نظری حاصل گردد. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از رویکرد نظام‌مند استراوس و کوربین (1998) طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد.یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به شناسایی 58 مقوله فرعی و 29 مقوله اصلی در قالب مدل پارادایمی انجامید. پدیده محوری «تاب‌آوری کارکنان در بحران» تحت تاثیر عوامل علی در سطح فردی (خودمراقبتی، توانمندسازی، تعادل کار-زندگی) و سازمانی (آموزش، انگیزش، رهبری موثر، همبستگی) قرار دارد. مدل در بستر عوامل زمینه‌ای (مانند ساختار انعطاف‌پذیر و مدیریت ریسک) و با اثر عوامل مداخله‌گر (حمایت روان‌شناختی، سیستم پاداش) شکل می‌گیرد.نتیجه‌گیری: مدل استخراج شده نشان می‌دهد که تاب‌آوری کارکنان یک سازه تک‌بعدی نیست، بلکه پیوندی میان مهارت‌های فردی و زیرساخت‌های سازمانی است. مدیران آموزش و پرورش می‌توانند با تقویت رهبری موثر و ایجاد ساختارهای منعطف، پتانسیل مقابله با بحران‌های اقتصادی و سلامت را در کارکنان ارتقا دهند.

identifying the main factors of the employee resilience model with the approach of promoting resilience in crisis situations among employees of the education organization of semnan province

objective: emerging crises in educational environments have increased the need to identify mechanisms for enhancing resilience. this study was conducted to design and present a resilience model for the staff of the semnan province department of education, with an emphasis on resilience enhancement under crisis conditions, including economic, security, and health-related crises.method: this study was applied in purpose and qualitative in nature, using an exploratory approach and grounded theory strategy. the statistical population consisted of experts in human resource management within the semnan province department of education. using purposive snowball sampling, 12 participants were selected until theoretical saturation was achieved. data were collected through in-depth semi-structured interviews and analyzed based on the systematic approach of strauss and corbin (1998) in three stages: open, axial, and selective coding.results: data analysis led to the identification of 58 subcategories and 29 main categories within a paradigmatic model. the findings indicated that the central phenomenon, staff resilience in crisis, is influenced by causal factors at both the individual level (self-care, empowerment, work life balance) and the organizational level (training, motivation, effective leadership, and cohesion). the model is shaped within the context of background factors (such as flexible structure and risk management) and under the influence of intervening factors (such as psychological support and reward systems).conclusion: the extracted model shows that staff resilience is not a one-dimensional construct; rather, it emerges from the linkage between individual skills and organizational infrastructures. education managers can enhance employees' capacity to cope with economic and health crises by strengthening effective leadership and creating flexible structures.