بررسی استعاره‌های مفهومی در مثنوی لیلی و مجنون درباره پدیده‌های طبیعی و حیوانات براساس نظریه آمیزه مفهومی

این پژوهش به بررسی استعاره‌های مفهومی در مثنوی لیلی و مجنون نظامی، با تمرکز بر دو حوزۀ «پدیده‌های طبیعی» و «حیوانات»، براساس نظریه آمیزه مفهومی فوکونیه و ترنر (2002-1998) می‌پردازد. در این نظریه، استعاره‌ها با استفاده از فضاهای ذهنی (دو فضای دروندادی، یک فضای عام، و یک فضای آمیخته) تحلیل می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که از میان 1100 استعارۀ شناسایی‌شده، حوزه‌های «پدیده‌های طبیعی» با بسامد 213 (19.36%) و «حیوانات» با بسامد 152 (13.9%) بیشترین کاربرد را داشته‌اند. آزمون آماری خی-دو (با مقدار 2.2e-16) تایید کرد که تفاوت میان فراوانی‌های این استعاره‌ها معنادار است (p<0.05). نتایج بیانگر آن است که نظامی از این حوزه‌های مفهومی برای بازتاب جهان ملموس و مفاهیم انتزاعی بهره برده و پیوندی عمیق میان طبیعت، حیوانات، و تجربیات انسانی ایجاد کرده است. بسامد بالای این استعاره‌ها همچنین نشان‌دهندۀ توجه ویژه‌ی شاعر به زندگی عینی و تعامل انسان با محیط است. این پژوهش بر غنای تصویرپردازی نظامی و کاربرد هدفمند استعاره‌ها در انتقال مفاهیم انسانی تاکید دارد.

a study of conceptual metaphors in the masnavi of layla and majnun about natural phenomena and animals: the theory of conceptual mixture.

this study examines conceptual metaphors in leyli’s masnavi and majnun nizami, focusing on the two domains of natural phenomena and animals, based on the conceptual mixture theory of fauconnier and turner (1998-2002). in this theory, metaphors are analyzed using mental spaces (two input spaces, a general space, and a mixed space). the findings show that among the 1,100 identified metaphors, the domains of natural phenomena with a frequency of 213 (19.36%) and animals with a frequency of 152 (13.9%) were used the most. the chi-square test (with a value of 2.2e-16) confirmed that the difference between the frequencies of these metaphors is significant (p<0.05).the results indicate that nizami used these conceptual domains to reflect the tangible world and abstract concepts, creating a deep connection between nature, animals, and human experiences. the high frequency of these metaphors also indicates the poet’s special attention to objective life and human interaction with the environment. this research emphasizes the richness of nizami’s imagery and the purposeful use of metaphors in conveying human concepts.