ساز و کارهای دفاعی روان در شخصیت سودابه در شاهنامۀ فردوسی

روان‌شناسان معتقدند، وجود بعضی از گره‌های روانی، عامل شکل‌دهی بسیاری از رفتارهای آدمی است. روان افراد در مقابل انواع تنش‌ها، برای جلوگیری از فروپاشیدگی روانی، به ساز و کارهایی پناه می‌برد که فروید و همکارانش آنها را مکانیسم‌های دفاعی روان می‌نامند. اضطراب و حس حقارت، مهم‌ترین عامل تنیدگی هستند و مکانیسم‌های دفاعی، زمانی به کار می‌افتند که اضطرابی عمیق، روان آدمی را در هم می فشارد. دلیل‌تراشی، فرافکنی، جبران، انکار، سرکوب و موارد فراوانی از این قبیل، نوعی واکنش دفاعی در برابر این از هم پاشیدگی روانی‌ هستند. این نوشتار بر آن است تا انگیزۀ رفتارهای نابهنجار سودابه در شاهنامۀ فردوسی را از دید مکانیسم‌های دفاعی روان مورد بررسی قرار دهد. خیانت به همسر، ریشه در ساز و کار دوپاره‌سازی شخصیت او دارد، اتهام دروغین به سیاوش، واکنش فرافکنی را در روان او تایید می‌کند و دلیل‌تراشی مهم‌ترین واکنش او در رابطه با سیاوش است. باطل‌سازی و پرخاشگری نیز از زمرۀ مکانیسم‌های دفاعی روان سودابه هستند که در هنگام بروز تنش در روان سودابه، به منصۀ ظهور می‌رسند. دستاورد این بررسی حاکی از آن است که رفتارهای نابهنجارسودابه، ریشه در عقده‌های فراوان در شخصیت وی دارد، عقده‌هایی که از دید دانش روان شناسی قابل بررسی و اصلاح هستند. به همین دلیل شخصیت سودابه با توجه به ساز و کار روانی ویژه‌ای که دارد به لحاظ دفاعی در مقابل تنش‌های روانی که در داستان مطرح شده در شاهنامۀ فردوسی بر او وارد شده است مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرد

mechanisms of smooth defense in the character of sudabah in ferdowsi’s shahnameh

psychologists believe that certain psychological knots are the driving force behind many human behaviors. in the face of various stresses, individuals employ defense mechanisms to prevent psychological collapse. freud and his colleagues termed these mechanisms psychological defense mechanisms. anxiety and feelings of inferiority are the primary causes of psychological disintegration, and defense mechanisms are activated when deep-seated anxiety overwhelms the psyche. rationalization, projection, compensation, denial, repression, and many other such mechanisms are defensive reactions to stress.this paper aims to examine the motivations behind sudaba’s abnormal behaviors in ferdowsi’s shahnameh from the perspective of psychological defense mechanisms. her betrayal of her husband is rooted in the defense mechanism of splitting, while her false accusations against siavash exemplify projection. rationalization is her primary defense mechanism about siavash. invalidation and aggression are also defense mechanisms that manifest in sudaba when she experiences psychological stress.the findings of this study suggest that sudaba’s abnormal behaviors stem from deep-rooted personality complexes. these complexes can be analyzed and addressed through the lens of psychology.